Lựa Chọn Thể Thao An Toàn Cho Người Bị Hen Phế Quản

Nhận diện sớm tình huống nguy hiểm từ hen phế quản

SKĐS – Cơn hen phế quản nguy kịch, còn gọi là hen ác tính, là một tình trạng cấp cứu đe dọa mạng sống, với các triệu chứng như khó thở mãnh liệt, không thể nói thành câu, lơ mơ, tím tái và nhịp thở chậm hoặc ngưng thở.

1. Tác động của thể dục đối với người mắc hen phế quản

Bệnh hen phế quản là một dạng viêm mãn tính ảnh hưởng tới đường hô hấp, dẫn đến sự gia tăng phản ứng của phế quản với những tác nhân kích thích như không khí lạnh, dị nguyên và sự gắng sức. Một số bệnh nhân có thể gặp phải hiện tượng co thắt phế quản do tập thể dục (exercise-induced bronchoconstriction – EIB), thể hiện qua ho, khò khè, tức ngực hoặc khó thở khi vận động. Tập Sức Mạnh Hay Cardio: Xu Hướng Mới Trong Phòng Ngừa Đá… Khám Phá Rau Đắng Biển: Giải Pháp Tự Nhiên Cho Trí Nhớ Tố…

Tuy nhiên, theo ý kiến của bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, chuyên gia y tế, điều này không có nghĩa là người mắc hen nên tránh tập thể dục. Trái lại, khi bệnh được kiểm soát tốt bằng thuốc, việc tham gia các hoạt động thể chất đều đặn có thể mang lại một số lợi ích:

• Cải thiện sức bền cho tim phổi và khả năng gắng sức.
• Giảm triệu chứng khó thở trong các hoạt động hằng ngày.
• Tăng cường sức mạnh cho cơ hô hấp và các nhóm cơ khác.
• Hỗ trợ trong việc kiểm soát cân nặng, từ đó giảm thiểu nguy cơ béo phì – một yếu tố có thể làm tình trạng hen trở nên khó kiểm soát hơn.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm bớt lo âu liên quan đến bệnh lý.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy nhấn mạnh rằng mục tiêu điều trị bệnh hen hiện tại là giúp người bệnh có thể tham gia vào các hoạt động học tập, làm việc và thể thao gần như bình thường như những người khỏe mạnh.

Đáng lưu ý, Luật Phòng bệnh năm 2025 sẽ có hiệu lực từ 1/7/2026, trong đó chỉ rõ việc thúc đẩy hoạt động thể dục thể thao là một trong những biện pháp phòng ngừa bệnh không lây nhiễm. Hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện luật này khuyến khích các công dân, bao gồm cả những người mắc bệnh mạn tính đã được kiểm soát, tiếp tục duy trì hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe của mình; ưu tiên các hình thức tập luyện an toàn và vừa sức, đồng thời từng bước nâng cao thể lực dưới sự tư vấn của chuyên gia y tế khi cần.

2. Các môn thể thao nào thích hợp cho bệnh nhân hen?

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy cho biết rằng không có môn thể thao nào có thể áp dụng cho tất cả người mắc hen. Lựa chọn môn thể thao tùy thuộc vào mức độ kiểm soát bệnh, khả năng thể lực và sở thích cá nhân. Tuy nhiên, một số môn thể thao thường được khuyến nghị nhiều hơn.

• Đi bộ nhanh là lựa chọn an toàn cho hầu hết bệnh nhân vì dễ dàng điều chỉnh cường độ, ít gây gắng sức ngay lập tức và phù hợp với nhiều lứa tuổi.
• Đạp xe và bơi lội cũng là các môn thể thao được nhiều chuyên gia khuyên dùng. Bơi lội trong bể có môi trường ấm và ẩm, sẽ hạn chế tác nhân kích thích đường thở ở nhiều người. Nếu bể bơi có nồng độ clo cao và gây kích ứng hô hấp, bệnh nhân nên xem xét chuyển sang hình thức thể dục khác.
• Các bài tập luyện sức mạnh như nâng tạ nhẹ, sử dụng dây kháng lực hoặc chỉ trọng lượng cơ thể cũng rất có lợi nếu được thực hiện với cường độ vừa phải và có thời gian nghỉ giữa các hiệp.

Cần lưu ý rằng các môn đòi hỏi sự gắng sức kéo dài với cường độ cao như chạy đường dài hoặc thi đấu trong môi trường lạnh, khô có thể dễ dàng dẫn đến co thắt phế quản hơn ở một số bệnh nhân nếu tình trạng hen chưa được kiểm soát tốt.

3. Cách tập luyện an toàn để giảm triệu chứng hen

Để giảm nguy cơ triệu chứng xuất hiện khi tập luyện, bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy khuyên rằng bệnh nhân nên:

• Khởi động ít nhất từ 10 đến 15 phút trước khi tập.
• Tăng dần cường độ tập luyện, tránh gắng sức đột ngột.
• Tránh tập ngoài trời khi thời tiết quá lạnh, ô nhiễm hoặc nhiều phấn hoa nếu đó là tác nhân khởi phát triệu chứng hen.
• Uống đủ nước trong suốt quá trình tập luyện.
• Luôn mang theo thuốc hít cắt cơn nếu có chỉ định từ bác sĩ.

Nếu bệnh nhân thường xuyên gặp phải ho, khò khè hoặc khó thở khi tập, không nên tự ý ngưng thể dục mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để đánh giá lại mức độ kiểm soát hen và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần.

4. Có nên tránh thể thao cường độ cao?

Người được chẩn đoán hen phế quản nếu đã được kiểm soát tốt vẫn có thể tham gia vào nhiều môn thể thao, kể cả thi đấu ở cấp độ chuyên nghiệp. Thực tế, nhiều vận động viên Olympic mắc hen vẫn đạt thành tích xuất sắc nhờ vào khả năng kiểm soát bệnh hiệu quả.

Điều quan trọng không phải là việc tránh tập thể dục mà là lựa chọn môn thể thao phù hợp, tuân thủ phác đồ điều trị và nhận thức sớm các dấu hiệu cảnh báo. Nếu trong khi tập có triệu chứng khó thở nhiều, tức ngực, khò khè không cải thiện sau khi dùng thuốc cắt cơn hoặc triệu chứng kéo dài, cần dừng ngay và đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Có nhiều lựa chọn tập luyện phù hợp với người bị hen phế quản như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội và tập sức mạnh với cường độ vừa. Khi bệnh được kiểm soát hiệu quả và thực hiện đúng cách, hoạt động thể chất không chỉ an toàn mà còn có thể cải thiện chức năng hô hấp, sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Xem thêm video đang được quan tâm: