Đại hội Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ IX: Hành trình nâng cao vai trò trí thức nhiệm kỳ 2026–2031

Buổi lễ khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra sáng 28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, mở ra một chu kỳ mới trong tổ chức và hoạt động của mạng lưới trí thức khoa học và công nghệ cả nước. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa nội bộ với hệ thống hội mà còn là dịp để làm rõ phương hướng đóng góp của đội ngũ trí thức cho các mục tiêu phát triển quốc gia trong nhiệm kỳ 2026–2031.

Đại hội có chủ đề “Đoàn kết – Sáng tạo – Đột phá – Phát triển” và tập hợp 489 đại biểu chính thức đại diện cho các hội, tổ chức khoa học và công nghệ. Đây là dịp để đánh giá kết quả nhiệm kỳ VIII, kiện toàn nhân sự và xác lập chương trình hành động cho nhiệm kỳ mới, với trọng tâm hướng tới việc phát huy vai trò trí tuệ và tinh thần đổi mới sáng tạo.

Những con số phản ánh cơ cấu trí thức

Cơ cấu đại biểu tại Đại hội cho thấy chất lượng học thuật và kinh nghiệm chuyên môn đáng kể: trong 489 đại biểu, có 233 người mang học vị tiến sĩ hoặc tiến sĩ khoa học (chiếm 47,65%), 94 người có học hàm Giáo sư hoặc Phó Giáo sư (19,22%). Tỷ lệ đại biểu nữ là 90 người (18,40%). Về độ tuổi, đại biểu cao tuổi nhất 88 tuổi, trong khi đại biểu trẻ nhất 34 tuổi. Các con số này phản ánh sự đa dạng về thế hệ và trình độ trong đội ngũ trí thức mà Liên hiệp Hội đại diện.

Nhân sự lãnh đạo mới và vai trò tổ chức

Tại phiên bế mạc, Ban Chấp hành khóa IX gồm 143 đồng chí được ra mắt. GS.VS Châu Văn Minh được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026–2031. Đồng thời, GS.VS Đặng Vũ Minh tiếp tục đảm nhiệm cương vị Chủ tịch danh dự. Trước đó, TSKH Phan Xuân Dũng — Chủ tịch khóa VIII — đã phát biểu khai mạc, nhấn mạnh tầm quan trọng của kỳ Đại hội trong bối cảnh đòi hỏi mới về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho đất nước.

Diện mạo tổ chức: quy mô và mạng lưới

Theo báo cáo tại Đại hội, tính đến hết tháng 7 năm 2026, hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam gồm 34 Liên hiệp Hội cấp tỉnh, 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức khoa học và công nghệ. Những con số này cho thấy một mạng lưới rộng khắp, bao phủ nhiều lĩnh vực chuyên môn và địa bàn — điều kiện căn cơ để tập hợp, kết nối và phát huy năng lực trí thức trong các hoạt động tư vấn, phản biện và nghiên cứu ứng dụng.

Năm nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ 2026–2031

Tại Đại hội, Ban tổ chức đề xuất năm giải pháp trọng yếu mà Liên hiệp Hội sẽ tập trung thực hiện trong nhiệm kỳ tới, nhằm chuyển đổi tổ chức và nâng cao hiệu quả đóng góp xã hội của đội ngũ trí thức:

• Tổ chức tư vấn và phản biện có trọng tâm: Tăng cường năng lực tham mưu để hiện thực hóa chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả phản biện dựa trên bằng chứng khoa học.
• Đổi mới phương thức tập hợp trí thức: Làm mới cách thức thu hút và gắn kết trí thức, chú trọng trẻ hóa đội ngũ, thu hút trí thức trong doanh nghiệp và cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đồng thời tăng cường bồi dưỡng chính trị và nghề nghiệp cho cán bộ hội.
• Nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn: Tập trung vào nghiên cứu, ứng dụng khoa học và truyền thông tri thức; chủ động phát hiện vấn đề và cung cấp giải pháp dựa trên dữ liệu thực tiễn.
• Đổi mới quản trị và vận hành: Hoàn thiện quy chế, áp dụng chuyển đổi số trong quản lý và kết nối chuyên gia; tăng cường hợp tác giữa cơ quan trung ương và các hội địa phương, cải thiện năng lực dự báo và tham gia các nhiệm vụ chiến lược.
• Mở rộng hợp tác quốc tế: Tăng cường liên kết với mạng lưới chuyên gia và tổ chức khoa học toàn cầu, tạo kênh kết nối linh hoạt với trí thức Việt Nam ở nước ngoài nhằm huy động tri thức và công nghệ phục vụ phát triển.

Ý nghĩa với hệ sinh thái khoa học – công nghệ và xã hội

Sự kiện này khẳng định tầm nhìn Liên hiệp Hội là cây cầu nối giữa đội ngũ chuyên gia với Đảng, Nhà nước và cộng đồng, nhằm biến tri thức thành các giải pháp cụ thể cho phát triển. Việc nhấn mạnh thu hút trí thức trẻ và trí thức trong doanh nghiệp hướng tới mục tiêu đưa sáng kiến, nghiên cứu tiếp cận ứng dụng thực tiễn nhanh hơn, đồng thời tăng tính bền vững của các hoạt động khoa học.

Trong bối cảnh chính sách y tế và khoa học diễn biến đa chiều, độc giả quan tâm đến các quyết định liên quan đến sức khỏe cộng đồng có thể tham khảo ví dụ về FDA phê duyệt vaccine XFG để thấy cách chính sách công và phát triển công nghệ y sinh tương tác với nhu cầu bảo vệ cộng đồng.

Tương tự, khi bàn về vai trò khoa học trong an ninh công nghệ và quốc phòng, các vấn đề chuỗi cung ứng trang thiết bị kỹ thuật cũng là mảng cần quan tâm, như được phân tích trong bài về Nguồn cung Aster 30 liên quan tới khả năng triển khai hệ thống phòng không.

Bên cạnh đó, an ninh trong môi trường chăm sóc sức khỏe và cơ sở y tế là vấn đề thực tiễn, được phản ánh qua các vụ việc liên quan đến an ninh bệnh viện; một bài viết liên quan là Trộm trong bệnh viện đội lốt, mang đến góc nhìn về rủi ro an ninh và bài học quản trị trong thực tế.

Những thách thức và điểm cần theo dõi

Dù có nhiều thuận lợi, Liên hiệp Hội phải đối mặt với một số thách thức rõ nét: làm thế nào để chuyển đổi mô hình hoạt động phù hợp với chuyển đổi số, tăng tính ứng dụng trong nghiên cứu, giữ cân bằng giữa các thế hệ trí thức, và nâng cao năng lực kết nối quốc tế. Việc cụ thể hóa 5 nhiệm vụ nêu tại Đại hội sẽ quyết định phần lớn hiệu quả hoạt động của hệ thống trong thời gian tới.

Gợi ý những việc độc giả quan tâm có thể làm tiếp

• Quan sát cơ chế triển khai các chương trình thu hút trí thức trẻ và doanh nghiệp khoa học trong từng địa phương.
• Đọc các báo cáo chuyên môn và kết quả phản biện công khai của Liên hiệp Hội để đánh giá tác động chính sách.
• Theo dõi các sáng kiến hợp tác quốc tế được Liên hiệp Hội thúc đẩy để nắm bắt cơ hội hợp tác và chuyển giao công nghệ.

Khoa học công nghệ mở không gian phát triển mới cho tăng trưởng của Việt Nam

SKĐS – Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực kiến tạo các không gian phát triển mới, từ biển, không gian ngầm, không gian số đến vũ trụ. Đây là thông điệp được nhấn mạnh tại Hội thảo quốc tế về không gian phát triển của Việt Nam

Kết luận: điều cần ghi nhớ

Đại hội IX của Liên hiệp Hội Việt Nam đánh dấu bước chuyển về tổ chức, nhân sự và định hướng hoạt động cho giai đoạn 2026–2031. Những quyết sách đưa ra — từ việc chú trọng thu hút trí thức trẻ đến nâng cao năng lực phản biện và quản trị — sẽ quyết định vai trò của tổ chức này trong việc kết nối tri thức với chính sách và thực tiễn. Độc giả quan tâm có thể theo dõi tiến trình cụ thể hóa các nhiệm vụ để đánh giá tác động lâu dài của Đại hội đối với hệ sinh thái khoa học và xã hội.