Gia tăng tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em: Khuyến nghị từ chuyên gia nhãn khoa
admin
13/08/2026 · 11 phút đọc
Trẻ hóa tỷ lệ mắc cận thị: Tình trạng báo động
Ngày 6/8, tọa đàm “Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại” do Báo Nhân Dân tổ chức đã quy tụ hàng loạt chuyên gia nhãn khoa nhằm phân tích thực trạng ngày càng gia tăng của tật khúc xạ ở giới trẻ tại Việt Nam. Sự kiện đã thu hút sự chú ý đặc biệt đến xu hướng tuổi mắc bệnh ngày càng trẻ hóa.
TS.BS Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương, nhấn mạnh cận thị đã trở thành một thách thức sức khỏe toàn cầu. Dự báo, đến năm 2050, khoảng một nửa dân số thế giới sẽ mắc cận thị, trong đó có 10% sẽ gặp phải tình trạng cận thị nặng. Thành Lập Hội Tai và Tai Thần Kinh TPHCM: Hướng Đi Mới Tr… Đồng Nai Đặt Mốc Thời Gian Hoàn Tất Số Hóa Dữ Liệu Khám S… Cục An toàn thực phẩm yêu cầu Hà Nội điều tra sản phẩm Sl…
Khu vực Đông Á và Đông Nam Á đang trở thành tâm điểm của sự gia tăng tỷ lệ cận thị, được cho là liên quan mật thiết đến quá trình đô thị hóa, áp lực học tâp gia tăng, cũng như thời gian hoạt động ngoài trời giảm sút.
TS.BS Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Mắt Trung ương chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Bảo Long
Bên cạnh những phân tích này, PGS.TS Nguyễn Đình Ngân, Phó Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, khẳng định cận thị hiện đang chiếm khoảng 30% dân số toàn cầu. Ông dẫn chứng rằng, ở Hoa Kỳ, tỷ lệ này đã tăng từ 21% lên 41% chỉ trong vòng ba thập kỷ. Tại Hồng Kông và Đài Loan, tỷ lệ thanh niên mắc cận thị có thể lên đến 80%.
Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này, với khoảng 26,6% học sinh trung học tại khu vực thành phố mắc cận thị, trong khi tỷ lệ này ở khu vực nông thôn chỉ dao động từ 14,2-16,3%.
Đặc biệt, một khảo sát của Bệnh viện Mắt Trung ương cho thấy tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em Hà Nội đã đạt 51%, và tại TP Hồ Chí Minh là 75,6%. Ước tính Việt Nam hiện có từ 3-5 triệu trẻ em độ tuổi từ 5-15 mắc các tật khúc xạ khác nhau.
WHO cảnh báo rằng nếu không áp dụng các biện pháp can thiệp hiệu quả, đến năm 2050, khoảng 90% trẻ em Việt Nam có nguy cơ mắc cận thị.
Không chỉ gia tăng về số lượng, các chuyên gia cũng lo ngại về độ tuổi mắc bệnh ngày càng thấp.
Đô thị hóa làm thu hẹp khoảng không gian vui chơi ngoài trời trong khi áp lực học tập lớn và việc sử dụng thiết bị điện tử phục vụ học tập ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19, làm tăng nguy cơ cận thị ở lứa tuổi học sinh và thanh niên.
Một nghiên cứu tại Thành phố Huế cho thấy gần 63,2% học sinh mắc cận thị chưa được đeo kính, phản ánh một khoảng trống trong công tác phát hiện và điều chỉnh thị lực.
Nguyên nhân chủ yếu và thói quen sinh hoạt
TS.BS Bùi Hữu Toàn, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hải
Theo các chuyên gia, lý do chính dẫn đến sự gia tăng tật khúc xạ là do thói quen sử dụng điện thoại, máy tính bảng, hay máy tính với khoảng cách gần trong thời gian dài.
Ngoài ra, trẻ em cũng ngày càng ít hoạt động ngoài trời. Nhiều trường học tại các thành phố lớn thiếu sân chơi và không gian mở, khiến trẻ em không có đủ điều kiện để tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và nhìn xa.
Các yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ mắc cận thị, bao gồm tư thế học tập sai cách, đọc sách khi nằm hoặc cúi sát quá gần, và ánh sáng học tập không đạt tiêu chuẩn.
TS.BS Bùi Hữu Toàn cho biết, theo các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, đến năm 2024, vẫn còn hơn 22% phòng học chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn chiếu sáng và thiếu ánh sáng tự nhiên.
Chuyên gia cũng chỉ ra rằng nhận thức của học sinh, phụ huynh và giáo viên về việc phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý tật khúc xạ vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều trẻ em chưa được khám mắt định kỳ, không sử dụng kính đúng số, và chưa có thói quen bảo vệ mắt như hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử, nghỉ ngơi hợp lý và tăng cường hoạt động ngoài trời.
Nguy cơ từ kính áp tròng và sản phẩm không rõ nguồn gốc
Cùng với gia tăng tật khúc xạ là nhu cầu đối với các giải pháp điều chỉnh thị lực như kính gọng, kính áp tròng, và phẫu thuật khúc xạ. Tuy nhiên, thị trường hiện có nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc và chưa được cấp phép lưu hành, trong khi hiểu biết về an toàn và cách sử dụng đúng của người dân, đặc biệt là giới trẻ, vẫn còn hạn chế.
PGS.TS Nguyễn Đình Ngân cho rằng kính áp tròng, vì tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu, nếu không sử dụng đúng cách, có thể gây tổn thương cho mắt.
Các bác sĩ đã ghi nhận nhiều ca loét giác mạc, nhiễm trùng giác mạc, và khô mắt do sử dụng kính áp tròng sai cách. Đặc biệt, không ít học sinh mới lớp 7, lớp 8 vì nhu cầu làm đẹp đã tự mua kính đổi màu online mà không rõ chất lượng, dẫn đến nguy cơ gây tổn thương mắt nghiêm trọng.
PGS.TS Nguyễn Đình Ngân – Phó Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103 chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hải
TS.BS Nguyễn Văn Huy khuyến cáo rằng tất cả sản phẩm cho mắt, bao gồm kính áp tròng, phải được cơ quan quản lý nhà nước cấp phép và kiểm định chất lượng. Ông khuyên người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng kính áp tròng để được tư vấn đầy đủ về cách sử dụng và thời gian sử dụng.
Ông cũng nhấn mạnh, việc không tuân thủ hướng dẫn có thể dẫn đến viêm giác mạc và rất nhiều bệnh lý hiểm nguy khác. Các sản phẩm kém chất lượng cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mắt. Người dân không nên tự ý mua các sản phẩm không rõ nguồn gốc mà nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn về loại kính và số kính phù hợp.
Cần triển khai chính sách bảo vệ thị lực cộng đồng
Các chuyên gia cho rằng để đối phó với tình trạng gia tăng tật khúc xạ, cần thực thi các chính sách đã được ban hành một cách hiệu quả. Chương trình Sức khỏe Việt Nam hướng tới việc tăng tỷ lệ học sinh được tầm soát, phát hiện suy giảm thị lực và cả khám chuyên khoa, kê đơn kính phù hợp.
Nghị định số 98/2021/NĐ-CP của Chính phủ đã thiết lập một khung pháp lý chặt chẽ đối với các sản phẩm y tế, đặc biệt là các sản phẩm điều chỉnh khúc xạ, yêu cầu tất cả sản phẩm phải đảm bảo tiêu chuẩn an toàn và được cấp phép lưu hành.
Để hạn chế nguy cơ bùng phát đại dịch cận thị trong tương lai, việc hoàn thiện chính sách và đưa chúng vào cuộc sống là vô cùng quan trọng. Người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cần được trang bị đầy đủ thông tin khoa học để lựa chọn các giải pháp bảo vệ thị lực hiệu quả.
Khoảng 5 triệu trẻ em đang độ tuổi đến trường mắc tật khúc xạ
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
