Giảm tai nạn giao thông ở TPHCM: số liệu, nguyên nhân và lộ trình tiếp theo

Sự sụt giảm cả về số vụ, số người tử vong và số người bị thương là tín hiệu tích cực về an toàn giao thông tại TPHCM trong phần đầu năm 2026. Tuy nhiên, dữ liệu cũng cho thấy thách thức còn lớn: một vài tuyến trọng điểm vẫn ghi nhận tần suất tai nạn cao, trong khi hệ thống quản lý giao thông tiếp tục được hoàn thiện về công nghệ và tổ chức.

Trong tám tháng đầu năm 2026, toàn thành phố xảy ra 1.099 vụ tai nạn giao thông, làm 561 người tử vong và 583 người bị thương. So với cùng kỳ 2025, số vụ giảm 231 vụ (tương đương 17,37%), số người chết giảm 113 người (16,77%) và số người bị thương giảm 182 người (23,79%). Những con số này phản ánh xu hướng giảm trên cả ba chỉ tiêu đánh giá an toàn.

Các tuyến đường có tần suất vụ tai nạn cao lọt vào danh sách cần quan tâm gồm: Quốc lộ 13, Quốc lộ 51, ĐT.746, Quốc lộ 55, trục Mỹ Phước – Tân Vạn và ĐT.741. Phân tích sơ bộ từ cơ quan chức năng cho thấy nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phần lớn vụ việc là hành vi tham gia giao thông: đi không đúng phần đường, vi phạm tốc độ, vượt đèn đỏ, không nhường đường, thiếu chú ý quan sát và sử dụng rượu, bia. Báo cáo không ghi nhận hạ tầng giao thông là nguyên nhân trực tiếp của các vụ tai nạn.

Một khía cạnh khác của quản lý đô thị là xử lý các “điểm đen” tai nạn. Thành phố cho biết trong năm 2025 đã xóa ba điểm đen tại cầu vượt thép nút giao Cộng Hòa – Hoàng Hoa Thám, giao lộ Quốc lộ 50 – Nguyễn Văn Linh và cầu Kênh Một Tấn trên đường Võ Chí Công bằng các biện pháp như bổ sung biển báo, vạch sơn giảm tốc, dải phân cách, cải tạo mặt đường và điều chỉnh tổ chức giao thông; sau đó, các vị trí này không tiếp tục là nơi xảy ra tai nạn.

Về ùn tắc, tại thời điểm báo cáo thành phố xác định 28 vị trí có nguy cơ cao. Trong đó, 6 vị trí được ghi nhận có chuyển biến tích cực, 15 vị trí có cải thiện nhưng còn tình hình phức tạp, và 7 vị trí chưa có tiến triển đáng kể. Kết hợp dữ liệu ùn tắc và tai nạn giúp cơ quan điều hành ưu tiên giải pháp tại những nút giao vừa làm gia tăng rủi ro vừa gây ách tắc giao thông.

Hiện Sở Xây dựng quản lý một hệ thống thiết bị phục vụ giám sát và điều hành gồm 1.934 thiết bị. Cụ thể có hơn 1.000 camera quan sát, 653 camera đo đếm lưu lượng, 76 cảm biến IoT, 50 camera phát hiện sự cố tự động, 31 camera AI xử lý vi phạm và 30 máy đo tốc độ tự động. Hệ thống thu thập số liệu về lưu lượng, mật độ, tốc độ phương tiện, các tình huống ùn tắc, sự cố và tai nạn; dữ liệu này sau đó được phân tích để đề xuất phương án điều hành theo mô hình kết hợp giữa AI và cán bộ vận hành.

Ứng dụng công nghệ là một trong những trụ cột chiến lược: TPHCM đã triển khai điều khiển đèn tín hiệu thích ứng để tự động điều chỉnh chu kỳ và thời gian đèn xanh theo lưu lượng thực tế, đồng thời áp dụng kịch bản “làn sóng xanh” trên một số trục khi lưu lượng vượt 60% năng lực lưu thông. Trên các trục lớn như Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ và Phạm Văn Đồng, thành phố đã bắt đầu ứng dụng mô hình Bản sao số (Digital Twin) kết hợp Hybrid AI, nhằm dự báo diễn biến giao thông và điều chỉnh thời lượng đèn phù hợp hơn với thực tế.

Những nỗ lực số hoá và lắp bổ sung thiết bị giám sát là hướng tiếp cận dài hạn; song để kéo giảm bền vững tai nạn giao thông, giải pháp kỹ thuật cần đi đôi với quản lý hành vi. Thành phố đặt mục tiêu giảm ít nhất 5% tai nạn giao thông hằng năm trên cả ba tiêu chí (số vụ, số người chết, số người bị thương). Thực hiện mục tiêu này đòi hỏi duy trì công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, đẩy nhanh thi công các công trình giao thông trọng điểm và khắc phục các vị trí có nguy cơ tiềm ẩn.

Trong bối cảnh rủi ro giao thông và thiên tai có thể tương tác (ví dụ các sự cố địa chất, lũ quét khi gây ách tắc hoặc tai nạn hàng loạt), việc tham khảo các bài học và phân tích chuyên sâu từ các sự kiện liên quan cũng là cần thiết; một bài viết phân tích về cơ chế hình thành hồ chắn dòng cùng những thách thức cứu hộ ở khu vực biên giới Nepal–Trung Quốc có thể giúp bổ sung góc nhìn về xử lý rủi ro thiên nhiên liên quan tới an toàn giao thông: Hồ chắn dòng ở biên giới Nepal–Trung Quốc.

Quản trị đô thị xanh, quy hoạch hợp lý và bảo tồn di sản cũng có vai trò gián tiếp trong an toàn giao thông thông qua việc điều tiết phát triển không gian và sử dụng đất bền vững; những tham chiếu về hướng phát triển đô thị xanh, thông minh có thể là nguồn tham khảo hữu ích cho chiến lược tổng thể: Quảng Ninh lên thành phố: hướng tới đô thị xanh, thông minh và giữ gìn di sản.

Ngoài ra, giảm nhẹ hậu quả sau tai nạn còn phụ thuộc vào năng lực chăm sóc y tế và các chương trình cộng đồng liên quan đến cấp cứu, sàng lọc và cấp phát thuốc. Những mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà các tổ chức, doanh nghiệp y tế triển khai có thể hỗ trợ hệ thống phản ứng khẩn cấp và chăm sóc nạn nhân tai nạn: xem thêm phân tích về một chuỗi chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại địa phương để hiểu cơ chế tiếp cận này: Chặng 52 năm của DHG Pharma: mở rộng chăm sóc sức khỏe đến cộng đồng.

Nhìn vào bức tranh tổng thể, có thể tóm tắt các trục hành động cần ưu tiên tại TPHCM:

• Gia tăng kiểm soát hành vi người tham gia giao thông, tập trung vào các lỗi gây hậu quả nặng như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ và sử dụng rượu, bia khi lái xe.
• Tăng cường giám sát bằng thiết bị và cải tiến mô hình phân tích dữ liệu để kịp thời phát hiện điểm nóng ùn tắc hoặc sự cố.
• Hoàn thiện hạ tầng tại các nút giao có tai nạn cao bằng giải pháp kỹ thuật giao thông cơ bản (biển báo, vạch sơn, phân cách) và tổ chức lại luồng phương tiện khi cần.
• Đẩy nhanh các dự án giao thông trọng điểm để giảm tải cho các trục có mật độ lớn và nguy cơ cao.
• Nâng cao năng lực cấp cứu, điều phối y tế sau tai nạn thông qua kết nối giữa trung tâm điều hành giao thông và hệ thống y tế khẩn cấp.

Với dữ liệu thực tế cho thấy giảm cả ba chỉ tiêu trong giai đoạn báo cáo, câu hỏi đặt ra là làm sao duy trì và mở rộng thành quả này. Việc kết hợp biện pháp hành chính, kỹ thuật và công nghệ — cùng với chiến lược thay đổi hành vi tham gia giao thông — là con đường khả thi nhưng cần nguồn lực và sự phối hợp liên ngành.

TPHCM ‘mạnh tay’ đưa AI vào giải quyết công việc, phục vụ người dân

SKĐS – AI đang được chính quyền TPHCM đưa vào điều hành, xử lý công việc và giải quyết thủ tục, hướng tới nâng chất lượng phục vụ người dân.

Các câu hỏi thường gặp

1. Sự giảm tai nạn ở TPHCM diễn ra trong khung thời gian nào?

Dữ liệu báo cáo tính đến tám tháng đầu năm 2026 cho thấy số vụ, số người chết và số người bị thương đều giảm so với cùng kỳ năm 2025.

2. Nguyên nhân chính dẫn tới tai nạn là gì?

Theo cơ quan chức năng, nguyên nhân trực tiếp chủ yếu là hành vi người tham gia giao thông (đi không đúng phần đường, vi phạm tốc độ, vượt đèn đỏ, không nhường đường, thiếu quan sát, sử dụng rượu, bia). Báo cáo không nêu hạ tầng giao thông là nguyên nhân trực tiếp.

3. Thành phố đang dùng công nghệ nào để giảm ùn tắc và tai nạn?

TPHCM vận hành gần 2.000 thiết bị giám sát (camera, cảm biến, máy đo tốc độ) và áp dụng điều khiển đèn tín hiệu thích ứng, kịch bản “làn sóng xanh” và mô hình Bản sao số kết hợp Hybrid AI trên một số trục chính.

4. Mục tiêu giảm tai nạn của thành phố là gì?

Thành phố đặt mục tiêu kéo giảm tai nạn giao thông tối thiểu 5% hằng năm trên cả ba tiêu chí: số vụ, số người chết và số người bị thương.

Kết luận: con số giảm trong giai đoạn báo cáo là bước tiến quan trọng, nhưng để đạt giảm bền vững cần kết hợp giải pháp kỹ thuật, tăng cường thực thi luật và nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Việc áp dụng công nghệ để giám sát, dự báo và điều hành giao thông sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong chiến lược của thành phố.