Xử lý điểm nghẽn pháp luật: yêu cầu biến tổng rà soát thành hành động

Sáng 26/8, một phiên họp của Ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì đã nhắc lại một yêu cầu rõ ràng: việc nhận diện bất cập chỉ là bước khởi đầu, phần quyết định là chuyển báo cáo thành các biện pháp thực thi cụ thể, chịu trách nhiệm rõ ràng và có tiến độ.

Từ rà soát sang giải pháp: mục tiêu và phạm vi

Ban Chỉ đạo báo cáo đã nhận được sự triển khai đồng bộ: 23/23 cơ quan trung ương và 34/34 tỉnh, thành phố đã tham gia vào đợt rà soát. Tuy nhiên, lãnh đạo phiên họp nhấn mạnh rằng khối lượng văn bản được thu thập và phân loại dù lớn vẫn chưa đủ nếu kết luận chưa được chuẩn hóa và chuyển thành hành động cụ thể tại từng bộ, ngành và địa phương.

Điểm mấu chốt là làm rõ những vướng mắc trong thực thi: văn bản nào gây chồng chéo, quy định nào tạo ra chi phí tuân thủ không cần thiết, chủ thể nào phải chịu trách nhiệm sửa đổi. Kết quả rà soát được kỳ vọng không chỉ là một bức tranh mô tả, mà là căn cứ để tái cấu trúc hệ thống pháp luật một cách thiết thực.

Ai phải làm gì: phân công, trách nhiệm và thời hạn

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo, cùng thủ trưởng các bộ, ngành và Chủ tịch UBND các địa phương trực tiếp tiếp nhận, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng kết quả rà soát tại đơn vị mình; không được chuyển giao toàn bộ công việc cho cấp dưới hay cơ quan pháp chế mà thiếu trách nhiệm quản lý.

Với những vấn đề liên ngành và phức tạp, Ban Chỉ đạo sẽ phân nhóm, xác định cơ quan chủ trì, các cơ quan phối hợp và thời hạn hoàn thành; yêu cầu là phải xử lý đến nơi đến chốn, tránh tình trạng “chuyển hồ sơ” hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Tiêu chuẩn cho đề xuất xử lý văn bản

Mỗi đề xuất sửa đổi, bãi bỏ hay thay thế văn bản phải trả lời rõ ràng một chuỗi câu hỏi: chỗ vướng ở đâu; lý do cần sửa; phương án xử lý cụ thể; thời hạn hoàn tất; và cá nhân/tổ chức chịu trách nhiệm. Ban Chỉ đạo yêu cầu bảo đảm dữ liệu chính xác trong báo cáo và tập phụ lục kèm theo, tránh việc chạy theo số lượng mà làm giảm chất lượng phân tích.

Để đảm bảo tiến độ trình cấp có thẩm quyền, báo cáo hoàn thiện sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 31/8/2026 và báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 5/9/2026, theo kế hoạch mà phiên họp đã nhấn mạnh.

Ưu tiên xử lý ngay những văn bản đã rõ hướng

Phần lớn các ý kiến tại phiên họp nhất trí rằng những văn bản đã được xác định rõ bất cập cùng với phương án xử lý thì cần được tiến hành sửa đổi ngay, không nên đợi hoàn tất toàn bộ quá trình rà soát mới hành động. Mục tiêu là làm cho hệ thống pháp luật trở nên dễ tìm, dễ hiểu, dễ thực hiện và giảm bớt thủ tục, tầng nấc hành chính cũng như chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, phiên họp cũng nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo làm công cụ hỗ trợ cho công tác rà soát; tuy nhiên, trách nhiệm chính trị và pháp lý cuối cùng vẫn thuộc về con người, đặc biệt là người đứng đầu cơ quan hoặc địa phương.

Kiểm tra, giám sát và điểm nóng cần tập trung

Ban Chỉ đạo dự kiến phân công thành viên kiểm tra tại các bộ, cơ quan và địa phương có tiến độ chậm hoặc chất lượng chưa đạt yêu cầu, đồng thời chú trọng các lĩnh vực có nhiều mâu thuẫn, chồng chéo quy định. Việc kiểm tra mang tính chọn lọc nhưng quyết liệt, nhằm đảm bảo không chỉ có báo cáo mà phải có kết quả chuyển hóa.

Trong bối cảnh đó, các quy định liên quan đến an ninh công cộng, quản lý hành chính và điều kiện kinh doanh được xem là những nhóm có tính ưu tiên vì chúng tác động trực tiếp tới đời sống xã hội và hoạt động sản xuất — kinh doanh. Ví dụ về thay đổi quy định có thể thấy trong các chuyên đề riêng về quản lý mặt hàng nguy cơ và điều kiện kinh doanh, chẳng hạn cấm kinh doanh khí N2O 2027, nơi luật mới buộc phải có lộ trình và hướng dẫn thực hiện rõ ràng.

Vai trò của từng bộ, ngành khi chính sách chồng chéo

Khi một vấn đề do nhiều cơ quan cùng liên quan, cần thiết lập rõ cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm cuối cùng cùng danh sách cơ quan phối hợp. Ở những lĩnh vực đặc thù như giáo dục, y tế hay quản lý sự kiện công cộng, sự phân công này giúp giảm thiểu tình trạng mâu thuẫn trong văn bản và tạo ra lộ trình xử lý khả thi.

Về mặt chính sách đào tạo và trao đổi quốc tế, ví dụ các đề xuất hỗ trợ giảng viên, sinh viên đi học, nghiên cứu ở nước ngoài đòi hỏi sự phối hợp giữa Bộ, cơ sở giáo dục và đơn vị tài chính để đảm bảo quyền lợi và thủ tục. Thông tin chi tiết về các đề xuất liên quan tới việc giữ lương, trợ cấp cho giảng viên và sinh viên khi đi trao đổi được tổng hợp trong dự thảo hỗ trợ giảng viên sinh viên, một ví dụ về cách chính sách cần rõ ràng bước thực hiện và nguồn lực kèm theo.

An ninh và quản lý sự kiện lớn: một mảng cần lưu ý

Phiên họp cũng lưu ý tới các quy định liên quan tới an ninh sự kiện và an toàn công cộng, bởi những sự kiện lớn có thể lộ rõ các lỗ hổng pháp lý hoặc thiếu quy chuẩn trong tổ chức. Từ kinh nghiệm thực tế trong các trận đấu, việc phối hợp giữa các lực lượng chức năng và đơn vị tổ chức cần có khung pháp lý đồng bộ để hạn chế rủi ro.

Những vấn đề thực tiễn như kiểm soát đám đông, đảm bảo an ninh, dự báo thời tiết và thông tin cho khán giả đã được phản ánh rõ trong các bản tin chuyên đề về không khí trước các trận đấu lớn; ví dụ bài viết về không khí cổ động và an ninh quanh khu vực một sân vận động lớn có thể tham khảo Biển đỏ trước Mỹ Đình, nơi nêu bật các lưu ý thiết thực cho khán giả và công tác an ninh.

Gợi ý cho bước tiếp theo — nguyên tắc thực thi

Để đảm bảo tổng rà soát đem lại hiệu quả, cần vài nguyên tắc hành động: ưu tiên xử lý văn bản đã có phương án rõ ràng; gắn tiến độ với trách nhiệm cá nhân; sử dụng dữ liệu để định tính và định lượng tác động; áp dụng công nghệ để tăng tốc nhưng không thay thế phán quyết chuyên môn; và cuối cùng là công khai lộ trình để các đối tượng chịu tác động biết và chuẩn bị.

Những nguyên tắc này hướng tới mục tiêu biến hệ thống pháp luật trở nên phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp — giảm rào cản hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh tế và xã hội trong khuôn khổ pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội: Không được để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi

SKĐS – Những quyết sách được thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất của Quốc hội khoá XVI là cơ sở pháp lý quan trọng để Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ ngay trong những tháng cuối năm 2026…

Kết quả cuối cùng của đợt tổng rà soát này sẽ phản ánh không chỉ năng lực xây dựng quy định, mà còn năng lực tổ chức thực thi pháp luật. Việc chuyển từ danh sách vấn đề sang văn bản pháp lý đã được sửa đổi, có lộ trình và trách nhiệm rõ ràng là thước đo để đánh giá thành công của chiến dịch rà soát toàn diện này.