Quảng Ninh lên thành phố: hướng tới đô thị xanh, thông minh và giữ gìn di sản

Sáng 28/8, một nghi thức quan trọng diễn ra tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm tỉnh: lãnh đạo trung ương đã trao Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, đồng thời trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương. Dấu mốc này mở ra một giai đoạn mới, khi một vùng đất có lịch sử phát triển lâu đời phải chuyển sang nhịp độ quản trị, đầu tư và phát triển đô thị khác hẳn.

Buổi lễ và những nhân vật chủ chốt

Buổi công bố Nghị quyết có sự hiện diện của nhiều lãnh đạo trung ương, trong đó Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao Nghị quyết cho địa phương. Trong cùng dịp, Nghị quyết số 36/2026/QH16 của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh được công bố chính thức tại buổi lễ bởi ông Phan Chí Hiếu, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

Từ lịch sử tỉnh đến một đô thị có tầm vóc mới

Quảng Ninh là vùng đất có vị trí chiến lược: cửa ngõ kết nối Việt Nam với Trung Quốc, điểm giao thông quan trọng và vùng có nhiều tài nguyên cùng giá trị văn hoá, du lịch. Kể từ khi tỉnh Quảng Ninh được thành lập năm 1963, địa phương đã chuyển mình mạnh mẽ: hạ tầng mở rộng, không gian đô thị phát triển và các ngành dịch vụ, công nghiệp, cảng biển, logistics, du lịch ngày càng đóng vai trò trung tâm.

Trong lời phát biểu tại lễ trao Nghị quyết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ kết quả này là thành quả của nhiều thế hệ và là khởi điểm để Quảng Ninh nhận trách nhiệm lớn hơn trước nhân dân và đất nước. Tâm điểm được chỉ ra là chuyển đổi mô hình tăng trưởng: đi lên từ than, nhưng không dừng lại ở than; thay vào đó là thúc đẩy tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế biển.

Tầm nhìn phát triển: hiện đại, xanh và giàu bản sắc

Định hướng lớn được nêu ra là xây dựng Quảng Ninh trở thành một thành phố hiện đại, xanh, thông minh và giàu bản sắc. Những lợi thế tự nhiên như Vịnh Hạ Long – một kỳ quan thiên nhiên, Yên Tử – trung tâm văn hóa tâm linh, cùng hệ thống cảng biển, cửa khẩu và đường cao tốc, nếu được tổ chức tốt sẽ là nền tảng cho một cực tăng trưởng phía Bắc.

Quảng Ninh được khuyến nghị phải cân nhắc mọi dự án theo ba trục: kinh tế, xã hội và môi trường. Nguyên tắc xuyên suốt là không đánh đổi di sản và môi trường để lấy tăng trưởng ngắn hạn; thay vào đó cần cơ cấu lại ngành than theo hướng an toàn và thân thiện môi trường, phát triển các ngành có giá trị gia tăng như chế biến, công nghệ cao, năng lượng sạch và logistics.

Quy hoạch, hạ tầng và kết nối vùng

Để đạt được tầm nhìn, việc quy hoạch dài hạn và đầu tư hạ tầng đồng bộ là bắt buộc: giao thông đi trước, hạ tầng số, năng lượng, cấp nước, xử lý chất thải, y tế và giáo dục cần cân đối và ưu tiên. Quá trình đô thị hóa phải gắn với bảo tồn cảnh quan và bản sắc địa phương, đồng thời phải tạo sinh kế cho cộng đồng thông qua công nghiệp văn hóa, du lịch bền vững và kinh tế di sản.

Trong bối cảnh đó, chính quyền địa phương được kêu gọi xây dựng bộ máy tinh gọn, minh bạch; phân cấp rõ, trách nhiệm cụ thể; lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Việc thí điểm sáng tạo, dám chịu trách nhiệm và kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí được đặt ngang hàng với mục tiêu phát triển kinh tế.

An ninh, biên phòng và phát triển vùng sâu, vùng xa

Quảng Ninh có vai trò chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Bên cạnh phát triển kinh tế, địa phương phải củng cố biên phòng, bảo vệ biển đảo, nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro. Sự quan tâm đến miền núi, biên giới, hải đảo và đồng bào dân tộc thiểu số là một phần của chỉ đạo nhằm thu hẹp khoảng cách về thu nhập và khả năng tiếp cận dịch vụ công.

Quy hoạch liên vùng, phát triển kinh tế cửa khẩu theo hướng văn minh, hiện đại và mở rộng liên kết vùng đều là những nhân tố giúp Quảng Ninh hoàn thiện vai trò kết nối quốc tế.

Rủi ro môi trường và bài học truyền thông, quản trị thông tin

Trong khi phát triển, quản lý rủi ro môi trường và thiên tai là nhiệm vụ không thể lơ là. Các tình huống tạo hồ chắn do bùn đá, sạt lở hay lũ quét ở những khu vực biên giới đã đặt ra những bài học quản trị rủi ro cần được nghiên cứu kỹ lưỡng; một phân tích chuyên sâu về trường hợp hồ chắn và áp lực cứu hộ ở biên giới Nepal–Trung Quốc minh họa các thách thức khi sự cố địa chất xảy ra.

Ngoài rủi ro thiên nhiên, quản trị thông tin cũng là khâu quan trọng: thông tin sai lệch hoặc văn bản giả mạo trên mạng xã hội có thể dẫn tới hoang mang xã hội và hậu quả pháp lý; những vụ xử lý liên quan đến việc lan truyền tài liệu không chính xác là lời nhắc về trách nhiệm truyền thông của các bên liên quan trong thời đại số.

Song hành với việc xây dựng hệ thống cảnh báo, cơ chế kiểm chứng thông tin, kết nối giữa chính quyền, báo chí và cộng đồng doanh nghiệp sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của cả rủi ro thiên nhiên lẫn rủi ro thông tin.

Một ví dụ về các nỗ lực doanh nghiệp hướng tới cộng đồng là các chương trình chăm sóc sức khỏe và cấp phát thuốc thiết yếu do những tổ chức y tế và doanh nghiệp thực hiện ở nhiều địa phương; các hoạt động kiểu này góp phần nâng cao phúc lợi xã hội, đặc biệt tại vùng khó khăn.

Tham khảo thêm sáng kiến chăm sóc sức khỏe cộng đồng từ doanh nghiệp qua bài viết Chặng 52 năm của DHG Pharma để thấy mô hình hợp tác công – tư có thể bổ trợ cho chính sách xã hội địa phương.

Triển khai dự án, thu hút đầu tư và phát triển nhân lực

Nhân dịp công bố thành phố, địa phương đã khởi công và khánh thành nhiều dự án (25 dự án) trên các lĩnh vực nhằm tạo động lực phát triển ban đầu. Trong giai đoạn tiếp theo, Quảng Ninh cần đẩy mạnh thu hút đầu tư chiến lược, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đào tạo và thu hút nhân tài để chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức và công nghệ cao.

Hệ sinh thái này không chỉ gồm doanh nghiệp trong nước mà còn cần liên kết khu vực, quốc tế để khai thác lợi thế cảng biển, logistics và du lịch. Đồng thời, việc phát triển kinh tế phải luôn gắn với nâng cao chất lượng sống, đảm bảo an sinh xã hội cho công nhân và người lao động.

Những điều cần theo dõi trong thời gian tới

• Thực hiện phân cấp, phân quyền quản lý đô thị và đánh giá hiệu quả qua sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.
• Tiến trình chuyển dịch ngành than: công nghệ sạch, an toàn và giảm tác động môi trường.
• Tiến độ đầu tư hạ tầng then chốt: giao thông, cảng biển, năng lượng, xử lý nước thải và hạ tầng số.
• Bảo tồn di sản thiên nhiên và văn hóa trong quy hoạch phát triển đô thị.
• Tăng cường năng lực phòng, chống thiên tai và quản trị truyền thông nhằm giảm thiểu rủi ro xã hội.

Việc tuân thủ nguyên tắc phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn môi trường sẽ quyết định thành công lâu dài cho Quảng Ninh trong vai trò thành phố của cả vùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh được công bố khi nào và bởi ai?

Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh được công bố tại lễ sáng 28/8; Nghị quyết số 36/2026/QH16 được công bố bởi ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

2. Những ưu tiên phát triển được nêu cho thành phố Quảng Ninh là gì?

Ưu tiên bao gồm chuyển đổi kinh tế từ dựa nhiều vào than sang kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ cao; phát triển cảng biển, logistics và du lịch bền vững; đồng thời bảo tồn di sản và cải thiện chất lượng sống cho người dân.

3. Làm thế nào để Quảng Ninh bảo vệ môi trường khi quy hoạch đô thị?

Nguyên tắc được nhấn mạnh là mọi dự án phải cân nhắc tác động kinh tế, xã hội và môi trường; không lấy tăng trưởng ngắn hạn để đổi di sản, cần quy hoạch dài hạn và đầu tư hạ tầng xử lý chất thải, cấp nước và hạ tầng xanh.

4. Vì sao quản trị thông tin lại quan trọng trong phát triển đô thị?

Quản trị thông tin giúp giảm rủi ro từ tin giả, văn bản không chính xác và hoang mang xã hội. Những sự việc liên quan đến thông tin giả mạo ở đô thị khác cho thấy cần cơ chế kiểm chứng và phản ứng kịp thời để bảo đảm ổn định xã hội.

Trong bối cảnh phát triển nhanh và hội nhập, Quảng Ninh đứng trước cơ hội lớn nhưng cũng đối diện nhiều thách thức. Việc thực hiện tầm nhìn sẽ đòi hỏi nỗ lực đồng bộ từ chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để biến tiềm năng thành lợi thế bền vững cho vùng và cho cả nước.

Tham khảo thêm bài phân tích về hồ chắn dòng ở vùng biên giới để hiểu thêm về rủi ro địa chất và cứu hộ: Hồ chắn dòng biên giới Nepal–Trung‑Quốc.

Và để thấy hệ quả pháp lý, xã hội từ thông tin chưa được kiểm chứng, xem thêm bài về xử lý văn bản giả mạo: Bài đăng văn bản giả ở Hà Nội.