Quy hoạch chuỗi cung ứng thiết bị y tế: hướng tới minh bạch, chủ động và sản xuất trong nước

Vấn đề đang đặt ra cho quản lý thiết bị y tế

Cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì vào ngày 4/9 tại trụ sở Bộ Y tế nhằm rà soát và hoàn thiện dự thảo Đề án “Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035”. Mục tiêu chung là chuyển từ quản lý cục bộ, rời rạc sang một hệ thống thống nhất, minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc và chủ động ứng phó khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Phạm vi quản lý: từ lưu thông đến thanh lý

Đề án được xây dựng với phạm vi bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị y tế: từ khi thiết bị được phép lưu hành, nhập khẩu, lưu thông, phân phối, mua sắm, sử dụng đến các hoạt động hậu mãi như bảo hành, bảo trì, kiểm định, hiệu chuẩn, cảnh báo, thu hồi, điều chuyển, thay thế và thanh lý. Việc này hướng tới mục tiêu quản lý toàn diện thay vì phân mảnh theo từng công đoạn.

Tập trung vào dữ liệu và chuyển đổi số

Một trong những định hướng nổi bật của dự thảo là xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, dùng chung phục vụ quản lý chuỗi cung ứng. Việc kết nối dữ liệu giữa các lĩnh vực liên quan sẽ được thực hiện trong phạm vi cần thiết, nhằm quản lý mà không làm thay đổi khung pháp lý chuyên ngành hiện hành. Hệ thống dữ liệu đồng bộ được kỳ vọng giúp truy xuất nguồn gốc, minh bạch kênh phân phối và hỗ trợ ra quyết định.

Khả năng dự báo, giám sát rủi ro và đảm bảo nguồn cung

Không chỉ dừng ở theo dõi lưu thông, hệ thống theo định hướng mới còn nhắm tới khả năng dự báo nhu cầu, giám sát rủi ro và điều phối nguồn cung. Điều này đặc biệt quan trọng với các nhóm thiết bị y tế thiết yếu, có nguy cơ cao, thiết bị cấy ghép, thiết bị duy trì sự sống và các thiết bị có giá trị lớn, nhằm bảo đảm cung ứng liên tục, an toàn và hiệu quả.

Mục tiêu mức độ trưởng thành hệ thống

Theo dự thảo, đến năm 2035 Bộ Y tế phấn đấu đạt đầy đủ tiêu chí mức độ trưởng thành cấp độ 3 (ML3) và một số tiêu chí cấp độ 4 (ML4) theo bộ công cụ của Tổ chức Y tế Thế giới về đánh giá mức độ trưởng thành hệ thống quản lý chuỗi cung ứng. Đây là thước đo cho việc hoàn thiện quy trình, năng lực kỹ thuật và khả năng tích hợp dữ liệu để quản lý chuỗi một cách chuyên nghiệp.

Những nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Đề án xác định các nhóm nhiệm vụ giải pháp chính: hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc; bảo đảm nguồn cung; tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và kiểm soát thị trường; quản lý giá thiết bị y tế; nâng cao năng lực nhân lực; và tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Tại cuộc họp, nhiều đại biểu đề xuất cụ thể hoá trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực và kết quả theo nguyên tắc “6 rõ”.

Vai trò của các chủ thể và tính phân công rõ ràng

Đối tượng thực hiện Đề án bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở y tế, cơ quan bảo hiểm xã hội cùng các tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi cung ứng. Tại cuộc họp, các bên thảo luận nhằm cụ thể hóa trách nhiệm của từng Bộ, ngành, cơ quan theo chức năng và phạm vi pháp luật quy định.

Ưu tiên thúc đẩy sản xuất trong nước và minh bạch phân phối

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh quan điểm đặt người bệnh và sức khỏe cộng đồng làm trung tâm; quản lý chuỗi cung ứng được xem là công cụ để nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và đảm bảo an ninh y tế. Trong đó có chỉ đạo ưu tiên, khuyến khích sản phẩm của các nhà máy, doanh nghiệp đang đầu tư sản xuất tại Việt Nam, đồng thời công khai chuỗi phân phối và thúc đẩy hợp tác công-tư.

Yêu cầu hoàn thiện văn bản pháp lý

Thứ trưởng lưu ý cần thể chế hóa quản lý thiết bị y tế ở cấp luật để tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, giảm những khâu trung gian không cần thiết và góp phần giảm giá thiết bị y tế, phù hợp chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng. Việc hoàn thiện dự thảo sẽ theo hướng nhấn mạnh các quy định nhằm thực hiện giảm khâu trung gian, quản lý chất lượng, giá và nâng cao tiếp cận y tế.

Những lưu ý khi triển khai thực tế

• Phân biệt rõ dữ liệu phục vụ quản lý chuỗi cung ứng với dữ liệu chuyên ngành để tránh chồng chéo quyền hạn và trách nhiệm.
• Đặt mục tiêu khả thi theo lộ trình, ví dụ giai đoạn 2026–2030 phải có bước chuyển về hạ tầng dữ liệu trước khi triển khai đồng bộ toàn quốc.
• Đảm bảo năng lực kiểm tra, hậu kiểm và kiểm soát thị trường song hành với minh bạch hóa phân phối để phòng ngừa thiết bị giả, kém chất lượng.
• Ưu tiên đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quản lý chuỗi cung ứng tại các cơ quan chủ quản và cơ sở y tế.

Liên hệ thực tiễn: an toàn tại gia đình và mô hình cộng đồng

Những sáng kiến nâng cao an toàn và tiếp cận y tế ở cấp cộng đồng có liên quan chặt chẽ tới mục tiêu của Đề án. Ví dụ, các tai nạn sinh hoạt liên quan dụng cụ sắc nhọn, sơ cứu và xử lý tại cơ sở y tế địa phương đều đặt ra yêu cầu hệ thống phân phối, kiểm định và hướng dẫn sử dụng an toàn. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn xử lý trường hợp cụ thể như Xử trí lưỡi câu móc vào tai trẻ để thấy tầm quan trọng của hướng dẫn và quản lý an toàn.

Tương tự, những mô hình đưa khám sàng lọc miễn phí đến từng khu dân cư minh họa cách tiếp cận nhằm tăng khả năng tiếp cận và phát hiện sớm bệnh, điều này có ý nghĩa khi hệ thống cung ứng thiết bị y tế được tổ chức tốt; xem thêm mô hình Khám sàng lọc miễn phí Buôn Ma Thuột như một tham chiếu.

Và khi bàn về ưu tiên sản phẩm nội địa, chuỗi cung ứng thiết bị y tế cần gắn kết với nỗ lực nâng cao chất lượng nguyên liệu và cơ sở sản xuất, tương tự mối quan tâm với nguồn dược liệu sạch để phát triển y học cổ truyền; đọc thêm về Dược liệu sạch nâng tầm y học cổ truyền.

Kết luận và điều cần ghi nhớ

Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế hướng tới một hệ thống minh bạch, có dữ liệu đồng bộ, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực dự báo, giám sát rủi ro. Việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực kiểm soát thị trường và khuyến khích sản xuất trong nước là các trục chính. Thành công của đề án phụ thuộc vào việc cụ thể hóa trách nhiệm, nguồn lực và lộ trình thực thi rõ ràng giữa các cơ quan liên quan.

Ảnh hưởng của chính sách này sẽ lan toả tới cả chất lượng khám chữa bệnh, an ninh y tế và chi phí sử dụng thiết bị y tế, do đó cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở cung cấp và người sử dụng.

Bộ Y tế thúc đẩy tiến độ hoàn thiện dự thảo Đề án Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế

SKĐS – Việc xây dựng Đề án “Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035” có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ đối với công tác quản lý nhà nước về thiết bị y tế mà còn đối với chất lượng khám chữa bệnh, an ninh y tế và hiệu quả sử dụng nguồn lực