Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm: Cánh cửa mở cho hợp tác chiến lược nhiều chiều

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 7-12/9 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, được Đại sứ Gennady Bezdetko mô tả là một dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ hai nước. Lần thăm này diễn ra bên cạnh chuyến công tác tới Cộng hòa Pháp và việc tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, cho thấy tính đa diện trong chương trình hoạt động ngoại giao của đoàn lãnh đạo Việt Nam.

Tại sao chuyến thăm được xem là mốc quan trọng?

Theo quan điểm được Đại sứ Bezdetko trình bày, quan hệ Nga–Việt đã đạt nhiều bước tiến đáng kể trên nhiều trục hợp tác: từ đối thoại chính trị ở cấp cao đến các trao đổi về kinh tế, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân. Việc các lãnh đạo và bộ ngành hai bên duy trì các chuyến thăm, tiếp xúc thường xuyên được xem là yếu tố làm sâu sắc hơn niềm tin và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác.

Những lĩnh vực hợp tác trọng tâm được nhắc tới

Trong phỏng vấn, Đại sứ nhấn mạnh một loạt lĩnh vực được ưu tiên phát triển chung:

• Năng lượng và dầu khí: hợp tác truyền thống với các liên doanh như Vietsovpetro (hoạt động từ năm 1981) và Rusvietpetro (từ 2008 tại Khu tự trị Nenets).
• Hạt nhân dân sự: hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam với sự tham gia của Rosatom; tài liệu liên quan đã hoàn tất thủ tục trong nước và công tác chuẩn bị đang được tiến hành.
• Công nghệ, chế tạo và số hóa: từ chế tạo máy, đóng tàu đến giải pháp cho “thành phố thông minh”, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo.
• Khoa học và giáo dục: mở rộng trao đổi học thuật, chương trình song bằng, đào tạo nhân lực chuyên môn cao.
• Y tế, dược phẩm và du lịch: phát triển các mối quan hệ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, du lịch lẫn nhau.

Động lực kinh tế và các dự án cụ thể

Đại sứ đề cập đến các thỏa thuận và sáng kiến có tính thực tiễn: mở rộng khu vực thăm dò, khai thác dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam và tại Nga; nghiên cứu khả năng cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga cho Việt Nam với sự tham gia của NOVATEK; cùng với đó là quan tâm tới năng lượng carbon thấp và năng lượng tái tạo. Những bước đi này được xem là nền tảng để hai bên hiện thực hóa các dự án quy mô lâu dài.

Trong bối cảnh hợp tác an ninh–quốc phòng, các trao đổi cấp cao tạo điều kiện để xúc tiến các hợp tác trang bị và công nghệ. Độc giả quan tâm tới triển vọng công nghiệp quốc phòng và xuất khẩu trang thiết bị có thể xem thêm phân tích chuyên sâu về dòng máy bay chiến đấu và đơn hàng liên quan tại Su-35 của Nga: vai trò, đơn hàng.

Khoa học, công nghệ và năng lượng hạt nhân: bước chuẩn bị lâu dài

Các hoạt động hợp tác khoa học được nhắc tới với nhiều ví dụ cụ thể. Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ nhiệt đới hỗn hợp Nga–Việt được nêu là cơ sở hợp tác lâu năm; trung tâm này sẽ kỷ niệm 40 năm thành lập vào tháng 3/2027. Các lĩnh vực nghiên cứu bao gồm biển, sinh thái, biến đổi khí hậu, y học và khoa học vật liệu.

Hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự được xem là một trục quan trọng. Bên cạnh Hiệp định về nhà máy điện hạt nhân, Rosatom cũng đã hỗ trợ cung cấp nhiên liệu cho Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu Đà Lạt (một lô nhiên liệu được cung cấp vào tháng 11/2025). Đồng thời, Rosatom và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp để hình thành Lộ trình phát triển công nghệ nguyên tử đến 2030.

Giáo dục và đào tạo: nhân lực là nền tảng

Đại sứ đặc biệt nhấn mạnh yếu tố con người trong quan hệ song phương. Kế thừa truyền thống nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam được đào tạo tại Liên Xô và Nga, hai bên đang mở rộng hình thức hợp tác: từ học bổng chính phủ (khoảng 1.000 suất/năm theo ngân sách do phía Nga cấp) tới chương trình văn bằng kép và các dự án trao đổi học thuật. Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Nga–Việt lần thứ ba, tổ chức ngày 22/5/2026 tại Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội, là một minh chứng cho xu hướng kết nối các trường kỹ thuật hàng đầu giữa hai nước; hiện có hơn 500 thỏa thuận hợp tác đang triển khai.

Sự liên kết giữa giáo dục và các dự án khoa học, công nghệ sẽ là động lực tạo nên các dự án quy mô nếu nguồn nhân lực và kinh nghiệm được kết hợp chặt chẽ.

Giao lưu nhân dân, văn hóa và du lịch

Trao đổi văn hóa và du lịch được Đại sứ coi là nền tảng bền vững của quan hệ song phương. Thông tin được nêu cho thấy Việt Nam là một trong ba điểm đến được người Nga ưa chuộng; số khách Nga đến Việt Nam đang tiến gần mốc 1 triệu người. Mạng bay thẳng được mở rộng: trong năm 2025 hai nước khai trương 31 chuyến bay trên 15 đường bay mới, tạo điều kiện cho giao lưu và phát triển du lịch.

Các hoạt động văn hoá tiêu biểu trong những năm gần đây gồm Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Moskva (mùa Hè 2025) và trao tặng hiện vật văn hóa như các con rối gỗ từ Nhà hát Múa rối nước Thăng Long cho Bảo tàng Phương Đông ở Moskva (tháng 7 năm nay). Những chương trình biểu diễn của các đoàn nghệ thuật hai nước còn mở ra cơ hội giới thiệu nghệ thuật truyền thống tới khán giả rộng hơn; Đại sứ cũng nhắc đến các đợt biểu diễn dự kiến trong thời gian tới.

Sức khỏe học đường và những liên hệ thực tế

Trong bức tranh hợp tác đa ngành, lĩnh vực y tế và giáo dục có tương tác chặt chẽ: hợp tác dược phẩm, y tế và các chương trình đào tạo là những mảnh ghép có thể góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, trong đó có lĩnh vực chăm sóc học đường. Những sáng kiến địa phương về chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử, an toàn bếp ăn bán trú hay nhân lực y tế trường học phù hợp với xu hướng mà hai bên đang trao đổi; các mô hình chính sách này có tính liên quan với kế hoạch như Y tế trường học Hà Nội 2026–2027 và các nỗ lực xây dựng hệ sinh thái chăm sóc cho học sinh ở tầm dài hạn như Hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe học đường Hà Nội.

Hợp tác địa phương và đổi mới sáng tạo

Quan hệ giữa các địa phương cũng đóng vai trò thiết thực khi các thành phố của Nga như Moskva, Saint Petersburg, Kazan hay Yekaterinburg tăng cường giao lưu với nhiều địa phương Việt Nam. Song song đó, các chương trình hợp tác trong công nghệ cao — đặc biệt liên quan tới Cách mạng công nghiệp lần thứ tư — được ưu tiên: an ninh dữ liệu, dịch vụ công điện tử một cửa, giải pháp giao thông thông minh và ứng dụng AI là những nội dung đang được thảo luận.

Tổng hợp: kỳ vọng và điều cần theo dõi

Đại sứ Bezdetko bày tỏ kỳ vọng rằng chuyến thăm sẽ đem lại các quyết định cụ thể, mở ra những hướng hợp tác bền vững và phù hợp tiềm năng hai bên. Những đòn bẩy hiện hữu — từ liên doanh dầu khí, hiệp định hạt nhân đến mạng lưới giáo dục — tạo nền tảng cho các bước đi tiếp theo. Điểm cần lưu ý là việc triển khai các dự án lớn đòi hỏi tiến trình pháp lý, chuẩn bị kỹ thuật và đối thoại liên tục giữa cơ quan hữu quan hai nước.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chuyến thăm này tập trung thảo luận những nội dung chính nào?
Theo tuyên bố và trao đổi từ phía Đại sứ, chương trình bao gồm đối thoại chính trị, thúc đẩy hợp tác năng lượng (dầu khí, LNG, hạt nhân), khoa học–giáo dục, công nghệ và giao lưu văn hóa – du lịch.

Các dự án năng lượng nào đã có nền tảng pháp lý?
Hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về dự án nhà máy điện hạt nhân và hoàn tất các thủ tục trong nước để văn kiện có hiệu lực; các bước chuẩn bị tiếp theo đang được thực hiện.

Hợp tác giáo dục được triển khai theo hình thức nào?
Có nhiều hình thức: học bổng do phía Nga cấp, chương trình văn bằng kép, diễn đàn đại học và hơn 500 thỏa thuận hợp tác giữa các cơ sở giáo dục hai nước.

Kết luận

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga được Đại sứ Bezdetko nhìn nhận là dịp để cụ thể hóa nhiều sáng kiến hợp tác lâu dài. Từ năng lượng đến giáo dục, khoa học và giao lưu nhân dân, các mũi nhọn hợp tác hiện có nền tảng vững chắc nhưng cần nỗ lực liên tục để hiện thực hóa các dự án quy mô. Công chúng và doanh nghiệp hai nước có thể kỳ vọng vào những bước tiến thực chất nếu các cam kết được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong thời gian tới.

Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mở ra các kênh hợp tác mới

Chuyến thăm là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam.