Bệnh Thận Mạn: Khi Nào Cần Sử Dụng Statin để Bảo Vệ Tim Mạch?

Bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính nên lưu ý về việc sử dụng thuốc.

SKĐS – Khi chức năng thận suy giảm trong bệnh thận mạn tính (CKD), việc sử dụng thuốc cần được kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Tích tụ hoạt chất có thể dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng, trong khi một số thuốc cần giảm liều hoặc tránh hoàn toàn. Do đó, quá trình lựa chọn và theo dõi điều trị là vô cùng cần thiết.

1. Tại sao người mắc bệnh thận mạn có nguy cơ tim mạch cao hơn?

Bệnh thận mạn làm giảm khả năng lọc của thận, đồng thời cũng là yếu tố nguy cơ độc lập với bệnh tim mạch. Ngay từ giai đoạn đầu, người bệnh có thể gặp phải nhiều rối loạn như viêm mãn tính, stress oxy hóa, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, tổn thương nội mô mạch máu và vôi hóa mạch. Những thay đổi này thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim. Những Nguyên Nhân Khiến Viêm Gan B Và C Vẫn Sát Thương Mặ… Cập Nhật Quan Trọng Về Hướng Dẫn Chẩn Đoán Và Điều Trị Vi…

Hơn nữa, nhiều bệnh nhân thận mạn cũng đồng thời mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu. Khi các yếu tố nguy cơ này kết hợp, nguy cơ gặp biến cố tim mạch sẽ càng lớn hơn. Thực tế cho thấy, không ít bệnh nhân đã tử vong do biến cố tim mạch trước khi tiến tới giai đoạn suy thận cuối.

Vì vậy, việc kiểm soát rối loạn lipid máu là một trong những mục tiêu chính trong điều trị bệnh thận mạn, nhằm giảm thiểu nguy cơ gặp biến cố tim mạch trong tương lai.

2. Thời điểm nào người mắc bệnh thận mạn cần sử dụng statin?

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Cải thiện Kết quả Toàn cầu về Bệnh thận (KDIGO), quyết định sử dụng statin cho người bệnh thận mạn chủ yếu dựa trên nguy cơ tim mạch hơn là chỉ dựa vào nồng độ cholesterol LDL.

Đối với bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên mắc bệnh thận mạn nhưng chưa cần điều trị thay thế thận, việc kê đơn statin thường được khuyến nghị nếu không có chống chỉ định. Trong khi đó, đối với những người dưới 50 tuổi, bác sĩ sẽ xem xét điều trị khi có các yếu tố nguy cơ bổ sung như tiểu đường, tăng huyết áp, albumin niệu, hoặc bệnh tim mạch do xơ vữa.

Có nghĩa là nhiều bệnh nhân thận mạn vẫn có thể được chỉ định sử dụng statin ngay cả khi nồng độ cholesterol LDL chưa vượt ngưỡng. Mục tiêu chính không chỉ là giảm cholesterol mà còn quan trọng hơn là giảm thiểu nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong liên quan đến bệnh tim mạch.

3. Hướng dẫn chọn statin phù hợp 

Việc lựa chọn statin cần dựa trên giai đoạn của bệnh thận, nguy cơ tim mạch, chức năng gan và các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng.

– Atorvastatin là một trong những loại statin được sử dụng phổ biến ở bệnh nhân thận mạn vì thường không cần điều chỉnh liều lượng theo chức năng thận.

– Rosuvastatin có hiệu quả trong việc giảm cholesterol LDL nhưng cần thận trọng ở bệnh nhân có chức năng thận suy giảm nặng. Ở những bệnh nhân có độ thanh thải creatinin dưới 30 mL/phút mà chưa lọc máu, liều rosuvastatin thường không nên vượt quá 10 mg mỗi ngày.

– Pravastatin và fluvastatin ít tương tác với enzyme CYP3A4 nên có thể là lựa chọn tốt hơn cho những bệnh nhân phải dùng nhiều loại thuốc hoặc những người đã ghép thận.

Với người cao tuổi, người suy dinh dưỡng hoặc mắc nhiều bệnh lý kèm theo, bác sĩ thường lựa chọn liều khởi đầu vừa phải và điều chỉnh dần theo phản ứng điều trị thay vì bắt đầu với liều cao ngay từ đầu.

4. Các lưu ý quan trọng khi dùng statin cho người mắc bệnh thận mạn

Dù statin mang lại nhiều lợi ích trong việc phòng ngừa biến cố tim mạch, người bệnh thận mạn cần sử dụng thuốc đúng chỉ định và được theo dõi kỹ lưỡng để bảo đảm hiệu quả và giảm thiểu tác dụng không mong muốn.

Các điểm cần lưu ý bao gồm:

– Nguy cơ tương tác thuốc tăng cao hơn: Bệnh nhân thận mạn thường phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, trong đó simvastatin, lovastatin và atorvastatin có thể tương tác với các kháng sinh nhóm macrolid, thuốc kháng nấm nhóm azole, một số thuốc kháng virus, cyclosporine, diltiazem, verapamil hoặc amiodarone, tăng nguy cơ đau cơ và tổn thương cơ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc tạm ngừng statin hoặc chuyển sang pravastatin hay fluvastatin, những loại ít tương tác hơn.

– Không phối hợp statin với gemfibrozil: Việc kết hợp này làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh cơ và tiêu cơ vân. Nếu triglycerid rất cao, cần điều trị bằng fibrat, fenofibrate thường được ưu tiên nhưng vẫn phải điều chỉnh liều theo chức năng thận và theo dõi chặt chẽ.

– Không khởi trị statin thường quy cho bệnh nhân đang lọc thận: Theo hướng dẫn của KDIGO, bệnh nhân đã lọc thận chu kỳ nếu trước đó chưa bao giờ dùng statin thì không được khuyến cáo bắt đầu điều trị thường quy. Tuy nhiên, nếu đã sử dụng statin từ trước khi lọc thận và có khả năng dung nạp tốt thì thường vẫn tiếp tục điều trị.

– Theo dõi chủ yếu qua triệu chứng lâm sàng: Trước khi điều trị, người bệnh nên kiểm tra men gan để có giá trị nền. Trong quá trình sử dụng statin, không cần xét nghiệm men gan hoặc men cơ định kỳ nếu không có triệu chứng bất thường. Người bệnh cần đi khám nếu xuất hiện đau cơ, yếu cơ, chuột rút nhiều hoặc nước tiểu đổi màu.

Cần nhớ rằng đau cơ ở bệnh nhân thận mạn cũng có thể liên quan đến thiếu vitamin D, suy giáp hoặc hội chứng urê huyết, do đó cần được bác sĩ đánh giá toàn diện.

– Statin chỉ là một phần trong kế hoạch điều trị toàn diện: Thuốc không thể thay thế cho việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, bỏ thuốc lá, hạn chế muối, duy trì cân nặng hợp lý và sử dụng các thuốc bảo vệ tim và thận khi cần thiết. Đồng thời, bệnh nhân cần điều trị đầy đủ các vấn đề về thiếu máu, rối loạn khoáng chất và xương cũng như kiểm soát tình trạng quá tải dịch.

– Người bệnh không nên tự ý sử dụng hoặc ngừng statin: Việc điều trị cần phải cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh, nguy cơ tim mạch và các bệnh lý đi kèm. Khi được sử dụng đúng cách, statin vẫn là một trong những giải pháp hiệu quả nhất giúp giảm thiểu nguy cơ các biến cố tim mạch cho người mắc bệnh thận mạn.

Xem thêm video đang được quan tâm: