Cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền: Những gì Bộ Y tế đang thực hiện và ý nghĩa với BHYT

Sáng 21/8, Bộ Y tế tổ chức cuộc họp quan trọng về việc rà soát, hoàn thiện Thông tư thay thế Thông tư số 05/2015/TT-BYT – văn bản hiện quy định danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền (YHCT) thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT). Cuộc họp do Thứ trưởng Thường trực TS. BS Vũ Mạnh Hà chủ trì, với sự tham gia của Vụ Bảo hiểm y tế, Cục Quản lý Y dược cổ truyền và Cục Quản lý Dược.

Tại sao cần cập nhật danh mục thuốc YHCT?

Thông tư 05/2015 đã tồn tại hơn một thập kỷ và đóng vai trò là khung pháp lý cho quản lý, sử dụng và thanh toán BHYT đối với thuốc YHCT. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy có khoảng cách giữa văn bản pháp quy và tình hình sử dụng, cũng như mục tiêu chiến lược phát triển ngành dược của Chính phủ. Dữ liệu thanh toán do Bảo hiểm xã hội Việt Nam báo cáo cho thấy, trong 3 năm gần đây, thuốc YHCT chỉ chiếm khoảng 5,4% tổng chi phí tiền thuốc mà quỹ BHYT đã thanh toán.

Con số này thấp hơn mục tiêu được nêu trong Quyết định số 68/QĐ-TTg về chiến lược phát triển ngành dược: chính phủ kỳ vọng thuốc sản xuất trong nước chiếm 80% tổng giá trị thuốc tiêu thụ, trong đó thuốc từ dược liệu đạt khoảng 30%. Vì vậy, việc rà soát, cập nhật danh mục là bước cần thiết để tạo sự đồng bộ giữa chính sách phát triển dược liệu, quy định đăng ký lưu hành và phạm vi chi trả của BHYT.

Những nội dung cơ bản của Thông tư 05/2015

Thông tư 05/2015 kèm theo hai danh mục liên quan đến YHCT: một là danh mục thuốc (dược liệu và thuốc đông y), hai là danh mục vị thuốc truyền thống. Theo văn bản hiện hành, danh mục thuốc gồm 229 tổ hợp thuốc chia thành 11 nhóm dựa trên tác dụng dược lý; danh mục vị thuốc liệt kê 349 vị thuốc, phân thành 30 nhóm y lý YHCT. Những con số này là điểm xuất phát cho công tác rà soát hiện nay.

Quy trình rà soát và các bước đã được triển khai

Vụ Bảo hiểm y tế đang xây dựng Thông tư mới để thay thế Thông tư 05. Công việc được tiến hành theo nhiều hướng song song:

• Phối hợp với Cục Quản lý Y dược cổ truyền rà soát số đăng ký lưu hành của các thành phần trong các tổ hợp thuốc theo Thông tư 05.
• Làm việc với Bảo hiểm xã hội Việt Nam để phân tích dữ liệu thanh toán BHYT của các thành phần thuốc trong danh mục hiện hành.
• Tổ chức hướng dẫn để các cơ sở sản xuất, kinh doanh chuẩn bị hồ sơ đề xuất cập nhật; Vụ đã tổ chức hai cuộc họp phổ biến chuyên môn cho các tổ chức, doanh nghiệp.
• Tổ chức 18 cuộc họp tham vấn với viện nghiên cứu, cơ sở khám chữa bệnh, trường đại học và các đơn vị trong Bộ theo từng nhóm tác dụng dược lý để thu thập đề xuất cập nhật danh mục.

Các yêu cầu chuyên môn và phối hợp liên ngành

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh cần sự thống nhất, khoa học và minh bạch khi xây dựng, cập nhật danh mục. Một loạt nhiệm vụ được giao để bảo đảm tính đồng bộ:

• Vụ BHYT tiếp thu ý kiến và tổng hợp để xây dựng danh mục theo hướng linh hoạt, minh bạch, phù hợp quy định liên quan đến đăng ký lưu hành và BHYT.
• Cục Quản lý Dược và Cục Quản lý Y Dược cổ truyền phối hợp với Vụ BHYT rà soát số đăng ký lưu hành, chuẩn hóa tên khoa học của dược liệu.
• Tiếp tục hoàn thiện dự thảo Thông tư, đảm bảo tiến độ và chất lượng theo quy định pháp luật.

Ý nghĩa của việc đồng bộ hóa danh mục với hệ thống pháp luật và y tế

Việc cập nhật danh mục không chỉ là điều chỉnh danh sách tên thuốc hay vị thuốc. Bộ Y tế đặt mục tiêu tạo hành lang pháp lý ổn định cho phát triển và sử dụng thuốc dược liệu, các thuốc kết hợp dược chất với dược liệu, và thuốc cổ truyền trong hệ thống khám chữa bệnh. Khi danh mục được chuẩn hóa và liên thông với hệ thống đăng ký lưu hành, những lợi ích có thể kỳ vọng bao gồm:

• Tăng tính minh bạch trong quy trình xét duyệt và thanh toán.
• Hỗ trợ cơ sở sản xuất, kinh doanh biết rõ yêu cầu hồ sơ để đề xuất bổ sung hoặc điều chỉnh sản phẩm vào phạm vi BHYT.
• Giúp cơ sở khám chữa bệnh kê khai, sử dụng và báo cáo chi phí thuốc một cách phù hợp hơn với quy định thanh toán.

Những thách thức cần lưu ý trong quá trình hoàn thiện Thông tư

Dựa trên các nội dung thảo luận, một số thách thức rõ ràng cần được giải quyết kỹ càng trong quá trình soạn thảo và thực thi gồm có:

• Đảm bảo tiêu chí lựa chọn tên thuốc, tổ hợp thuốc và vị thuốc phù hợp với bằng chứng đăng ký lưu hành; tránh trường hợp danh mục mở nhưng thiếu căn cứ pháp lý cho thanh toán.
• Chuẩn hóa tên khoa học dược liệu để tránh nhầm lẫn về nguồn gốc, chất lượng nguyên liệu.
• Kết nối dữ liệu thanh toán BHYT với hồ sơ đăng ký lưu hành để đánh giá chính xác mức độ sử dụng và hiệu quả chi phí.

Quyền lợi của người bệnh và hệ thống BHYT

Sự điều chỉnh danh mục sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tham gia BHYT: những thuốc, tổ hợp thuốc hoặc vị thuốc được đưa vào phạm vi thanh toán có thể giúp người bệnh giảm chi phí điều trị; đồng thời, việc rà soát kỹ càng sẽ góp phần hạn chế thanh toán cho sản phẩm không đạt chuẩn đăng ký lưu hành. Việc này đòi hỏi cơ chế đánh giá, rà soát thường xuyên để cân đối giữa an toàn, hiệu quả và bền vững quỹ BHYT.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Ai là người chủ trì cuộc họp về việc cập nhật Thông tư?

Cuộc họp sáng 21/8 do Thứ trưởng Thường trực TS. BS Vũ Mạnh Hà chủ trì.

2. Thông tư 05/2015 gồm những gì?

Thông tư 05/2015 bao gồm hai danh mục: danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu (229 tổ hợp thuốc, 11 nhóm tác dụng) và danh mục vị thuốc y học cổ truyền (349 vị thuốc, 30 nhóm y lý).

3. Tại sao tỷ lệ thanh toán BHYT cho thuốc YHCT thấp?

Theo số liệu Bảo hiểm xã hội Việt Nam cung cấp cho Bộ Y tế, trong 3 năm gần đây, tỷ lệ thanh toán cho thuốc YHCT chỉ khoảng 5,4% so với tổng chi phí tiền thuốc đã được quỹ BHYT thanh toán; nguyên nhân chi tiết cần tiếp tục phân tích liên quan đến danh mục, đăng ký lưu hành và thói quen kê đơn.

4. Các cơ quan nào được giao nhiệm vụ phối hợp?

Vụ BHYT, Cục Quản lý Dược, Cục Quản lý Y Dược cổ truyền cùng các viện nghiên cứu, cơ sở khám chữa bệnh, trường đại học và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đều tham gia rà soát, đề xuất và hoàn thiện dự thảo Thông tư.

Kết luận: Kỳ vọng và bước tiếp theo

Bộ Y tế đang tiến hành một lộ trình rà soát, tham vấn rộng rãi các đối tượng liên quan để thay thế Thông tư 05/2015 bằng một Thông tư mới phù hợp hơn với thực tiễn và mục tiêu chiến lược phát triển ngành dược. Việc này bao gồm rà soát số đăng ký lưu hành, chuẩn hóa tên khoa học dược liệu, phân tích dữ liệu thanh toán BHYT và tiếp nhận đề xuất của nhiều cơ quan chuyên môn. Kết quả cuối cùng kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý minh bạch, linh hoạt và đồng bộ, góp phần thúc đẩy sử dụng hợp lý thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền trong hệ thống khám chữa bệnh được BHYT chi trả.

Bộ Y tế phản hồi kiến nghị ‘giảm mức đóng BHYT với người thu nhập thấp’ — Việc điều chỉnh mức đóng BHYT cần được xem xét đồng bộ với phạm vi quyền lợi, mức hưởng, khả năng đóng góp của từng nhóm…

Để mở rộng góc nhìn xung quanh vấn đề sức khoẻ cộng đồng và chính sách, bạn có thể đọc thêm các phân tích chuyên sâu sau:

Với mối liên hệ giữa định kiến xã hội, công nghệ và hệ thống chính sách, bài phân tích về Nguyên nhân và giải pháp mất cân bằng giới tính cung cấp góc nhìn về nguyên nhân, hệ lụy và bước can thiệp cần thiết để tiến tới cân bằng.

Nếu quan tâm đến cách cơ quan quản lý làm sáng tỏ các vụ việc y tế có tính khẩn trương và pháp lý, bài viết về Quy trình xác minh vụ tử vong tại Tân Sơn Hòa mô tả yêu cầu điều tra và báo cáo từ cơ quan quản lý y tế.

Về chuyên môn lâm sàng liên quan đến cấp cứu và phẫu thuật bảo tồn chức năng, bài trường hợp Ca phẫu thuật bảo tồn chức năng sau gãy dương vật phân tích biểu hiện, chẩn đoán và các lưu ý điều trị thực tế.