ctDNA: Vai trò trong quyết định hóa trị cho bệnh nhân ung thư đại tràng

Trong y học hiện đại, việc sử dụng ctDNA (DNA khối u lưu hành trong máu) đã trở thành một bước tiến quan trọng trong việc quản lý ung thư đại tràng. Kỹ thuật sinh thiết lỏng này cho phép bác sĩ phân tích DNA do tế bào ung thư thải vào máu, giúp theo dõi sự tiến triển của bệnh mà không cần can thiệp xâm lấn. Chỉ với một mẫu máu nhỏ (5-10 ml), liệu pháp này có thể cung cấp nhiều thông tin giá trị về tình trạng bệnh của bệnh nhân.

Giữa các trường hợp ung thư đại tràng giai đoạn II, tại sao lại có sự khác biệt trong phương pháp điều trị? Một số bệnh nhân có thể chưa được chỉ định hóa trị, trong khi những người khác lại cần thiết phải điều trị bổ sung. Thực tế, để đưa ra quyết định chính xác về việc áp dụng hóa trị sau khi phẫu thuật, bác sĩ cần xem xét nhiều yếu tố như đặc điểm của khối u, chất lượng ca phẫu thuật, kết quả giải phẫu bệnh và các yếu tố cá nhân như tuổi tác hay tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

1. Giai đoạn II của ung thư đại tràng

Ung thư đại tràng giai đoạn II được hiểu là khối u đã lan sâu vào thành ruột nhưng chưa có dấu hiệu di căn đến hạch lympho hoặc các cơ quan khác. Tuy nhiên, không phải mọi khối u giai đoạn II đều giống nhau. Ví dụ, một khối u có thể đã xâm lấn phúc mạc hoặc các cấu trúc xung quanh, mang đến nguy cơ tái phát khác nhau.

Bác sĩ cần xem xét kỹ lưỡng các ký hiệu trong xét nghiệm giải phẫu bệnh. Theo các hướng dẫn của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ, bệnh nhân với khối u T4 thường có nguy cơ tái phát cao hơn và có thể cần thảo luận về hóa trị bổ trợ. Ngược lại, với khối u T3, hóa trị thường chỉ được xem xét nếu có thêm các yếu tố nguy cơ.

Các yếu tố có thể khiến bác sĩ xem xét cần hóa trị bao gồm:

• Khối u T4, đã xâm lấn phúc mạc hoặc cấu trúc xung quanh.
• Chỉ dưới 12 hạch được kiểm tra trong mẫu phẫu thuật.
• Hiện tượng xâm nhập tế bào ung thư vào mạch máu hoặc dây thần kinh.
• Khối u gây ra tình trạng tắc ruột hoặc thủng ruột.
• Tế bào ung thư biệt hóa kém hoặc không biệt hóa.

Các tiêu chí này không đồng nghĩa rằng bệnh nhân chắc chắn sẽ tái phát, nhưng chúng giúp bác sĩ cân nhắc xem liệu hóa trị có mang lại lợi ích lớn hơn so với các tác dụng phụ có thể xảy ra hay không.

2. Tầm quan trọng của số lượng hạch được kiểm tra

Số lượng hạch được phân tích là rất quan trọng trong việc đưa ra chẩn đoán giai đoạn II. Nếu mẫu phẫu thuật chỉ có ít hạch, điều này có thể gây lo ngại rằng một số hạch đã chứa tế bào ung thư nhưng chưa được lấy ra. Do đó, bệnh nhân với dưới 12 hạch được kiểm tra sẽ được xếp vào nhóm có nguy cơ cao hơn, mặc dù tất cả các hạch đều âm tính.

3. Hóa trị bổ trợ là gì?

Hóa trị bổ trợ được áp dụng sau phẫu thuật nhằm giảm bớt nguy cơ tái phát bệnh. Dù bác sĩ có thể khẳng định khối u đã được loại bỏ, vẫn không có gì đảm bảo rằng không còn tế bào ung thư vi mô trong cơ thể. Những tế bào này có thể không thể phát hiện trong các phương pháp hình ảnh hoặc nội soi.

Hóa trị bổ trợ không thể đảm bảo diệt sạch mọi tế bào ung thư nhưng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ tái phát. Theo nghiên cứu, đối với những bệnh nhân không được phân loại theo nguy cơ, lợi ích từ hóa trị thường khá nhỏ, với tỷ lệ sống còn toàn bộ chỉ tăng thêm từ 2-4%.

4. Ưu nhược điểm của MMR và MSI

Bên cạnh các yếu tố trên, tình trạng MMR (hệ thống sửa chữa lỗi DNA) và MSI (tình trạng bất ổn vi vệ tinh) cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định điều trị. Một số khối u thiếu hụt MMR hoặc có MSI-H có thể phản ứng khác với hóa trị so với nhóm bình thường. Hướng dẫn từ ASCO không khuyến nghị hóa trị cho tất cả bệnh nhân giai đoạn II có MMR không ổn định, nhưng với những người có khối u T4 hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ, bác sĩ vẫn có thể xem xét sử dụng hóa trị.

5. ctDNA là gì?

CtDNA, hay còn gọi là DNA khối u lưu hành, là các đoạn DNA nhỏ do tế bào ung thư thải vào máu. Một số xét nghiệm ctDNA có thể giúp phát hiện sự tồn tại của bệnh vi mô sau phẫu thuật, khi mà khối u đã được loại bỏ. Nếu mẫu máu cho thấy tín hiệu ctDNA dương tính, khả năng tái phát sẽ cao hơn nhiều so với nhóm âm tính. Tuy nhiên, xét nghiệm này không thể xác định chính xác vị trí của các tế bào ung thư.

CtDNA không thể thay thế cho các kết quả từ giải phẫu bệnh hay các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như CT, nội soi đại tràng hay kiểm tra dấu ấn CEA. Những xét nghiệm này vẫn rất quan trọng trong quá trình theo dõi bệnh sau điều trị.

6. Kết quả từ thử nghiệm DYNAMIC

Thử nghiệm ngẫu nhiên DYNAMIC đã chỉ ra rằng việc sử dụng ctDNA có thể hỗ trợ quyết định hóa trị cho những bệnh nhân ung thư đại tràng giai đoạn II sau phẫu thuật. Những bệnh nhân có ctDNA dương tính thường được khuyên nên hóa trị, trong khi những người âm tính có thể không cần điều trị này. Kết quả cho thấy rằng tỷ lệ sống không tái phát sau 5 năm ở nhóm điều trị theo ctDNA là 88% và 87% ở nhóm điều trị tiêu chuẩn.

Những phát hiện này củng cố vai trò của ctDNA trong việc đánh giá nguy cơ và không nên sử dụng thay thế cho các phương pháp điều trị khác.

7. ctDNA âm tính không có nghĩa là khỏi bệnh

Một trong những hiểu nhầm phổ biến nhất là bệnh nhân nghĩ rằng nếu kết quả ctDNA âm tính, họ đã hoàn toàn không còn tế bào ung thư. Điều này không đúng, vì vẫn có thể còn tế bào ung thư trong cơ thể. Kết quả âm tính chỉ đơn thuần có nghĩa là không phát hiện được tín hiệu DNA khối u tại thời điểm lấy mẫu máu.

ctDNA dương tính

Khi ctDNA dương tính, có khả năng cao hơn rằng bệnh nhân sẽ tái phát, nhưng không có nghĩa là bệnh nhân chắc chắn sẽ bị di căn hoặc cần hóa trị ngay lập tức. Điều này nhấn mạnh rằng ctDNA là một phần quan trọng trong việc theo dõi điều trị, nhưng không thể quyết định tất cả.

8. ctDNA không quyết định hoàn toàn liệu pháp điều trị

Cuối cùng, ctDNA chỉ là một yếu tố trong quá trình xem xét điều trị. Bác sĩ cần đánh giá toàn bộ thông tin về giai đoạn bệnh, chất lượng giải phẫu bệnh, đặc điểm khối u và trạng thái sức khỏe tổng quát của người bệnh. Quyết định về hóa trị không chỉ dựa vào mức độ nguy cơ ung thư mà còn phải phù hợp với khả năng chịu đựng tác dụng phụ của bệnh nhân.

Những yếu tố như mệt mỏi, buồn nôn và các phản ứng nhất định của hóa trị cũng cần được xem xét cẩn thận trong mỗi ca bệnh cụ thể.

Để tìm hiểu thêm về cách chăm sóc sức khỏe sau điều trị ung thư, bạn có thể tham khảo bài viết về 7 tư thế yoga tăng cường sức khỏe và duy trì thăng bằng cho người trên 50 tuổi hoặc bí quyết uống nước lá tía tô để tăng cường sức khỏe làn da. Để biết thêm thông tin về các cuộc khảo sát về mộ tập thể liệt sĩ, bạn có thể đọc thêm tại bài viết khảo sát vùng đất nghi ngờ có mộ tập thể liệt sĩ tại Quảng Trị.