Định hướng nghiên cứu của WHO để chống lại các đại dịch trong tương lai

WHO tập trung vào những bệnh dịch nào để ứng phó với đại dịch?

Đại dịch COVID-19 đã làm nổi bật sự nguy hiểm của các tác nhân truyền nhiễm mới, chúng có thể lan rộng nhanh chóng, gây sức ép lớn lên hệ thống y tế và kéo theo ảnh hưởng kinh tế – xã hội sâu rộng.

Để chuẩn bị cho những tình huống tương tự trong tương lai, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã triển khai chương trình R&D Blueprint nhằm nghiên cứu và phát triển các liệu pháp điều trị cho những bệnh truyền nhiễm chưa được kiểm soát tốt hoặc còn thiếu các phương pháp ứng phó hiệu quả. Điều này dẫn đến việc xác định các bệnh có nguy cơ và tác nhân cần được ưu tiên nghiên cứu nhằm phát triển vaccine và thuốc điều trị.

Danh sách các bệnh dịch mà WHO ưu tiên nghiên cứu gồm:

COVID-19 và nhóm coronavirus

Trong bối cảnh hiện nay, coronavirus đang là một trong những mối quan tâm hàng đầu của WHO. Những căn bệnh nghiêm trọng do SARS-CoV-2, SARS-CoV và MERS-CoV đã chỉ ra rằng sự phát triển nhanh chóng của những virus này cần phải được giám sát và nghiên cứu liên tục, nhằm nâng cao khả năng phát hiện cũng như phát triển vaccine và thuốc điều trị.

Nipah và các henipavirus

Virus Nipah là tác nhân đáng chú ý vì nó có thể gây viêm não và các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng, với tỷ lệ tử vong ghi nhận lên tới 75% trong một số đợt bùng phát. Việc thiếu vaccine phòng ngừa và thuốc điều trị hiệu quả đã khiến Nipah được WHO đưa vào danh sách nghiên cứu ưu tiên.

Ebola và Marburg

Các loại virus Ebola và Marburg, thuộc họ Filoviridae, gây ra bệnh nặng và chủ yếu bùng phát tại châu Phi. Do khả năng lây lan qua tiếp xúc với máu và dịch cơ thể của người bệnh, việc phát hiện và kiểm soát dịch bệnh là tối quan trọng.

WHO đã đưa hai virus này vào danh sách ưu tiên để thúc đẩy nghiên cứu vaccine và thuốc điều trị.

Virus Lassa

Dịch sốt Lassa do virus Lassa gây ra, thường lưu hành chủ yếu ở Tây Phi. Virus này có thể lây truyền từ động vật gặm nhấm sang người qua thực phẩm hoặc vật dụng nhiễm bẩn. WHO ước tính hàng năm có khoảng 300.000 ca nhiễm Lassa, tuy nhiên con số này có thể thay đổi do hạn chế trong giám sát và chẩn đoán.

Sốt xuất huyết Crimean-Congo

Bệnh do virus CCHF gây ra, lây truyền chủ yếu qua các loài ve, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người với tỷ lệ tử vong từ 10-40%. Virus đã được phát hiện trên nhiều khu vực, từ châu Phi đến châu Âu, làm tăng sự quan tâm đến việc giám sát và nghiên cứu.

Sốt Rift Valley

Sốt Rift Valley gây ảnh hưởng đến gia súc và có thể lây sang người qua muỗi hoặc tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh. Mối liên hệ giữa sức khỏe động vật và sức khỏe cộng đồng trong trường hợp này là rất chặt chẽ.

Virus Zika

Virus Zika là một trong những tác nhân tiềm năng mà WHO đang nghiên cứu, đặc biệt là ảnh hưởng của nó đến thai nhi trong trường hợp mẹ bị nhiễm bệnh. Việc phát triển vaccine và các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để kiểm soát virus này.

Khái niệm “Disease X”

Không phải là tên của một căn bệnh cụ thể, Disease X tượng trưng cho khả năng xuất hiện của một tác nhân gây bệnh chưa được biết đến, có thể gây ra đại dịch nghiêm trọng trong tương lai. WHO nhấn mạnh rằng các quốc gia cần chuẩn bị cho khả năng này trước khi một mầm bệnh mới xuất hiện.

Giám sát virus H5N1

Virus cúm H5N1 cần được theo dõi kỹ lưỡng vì khả năng biến đổi gen của nó có thể dẫn đến các đợt bùng phát mới. Tuy hiện tại virus chưa có khả năng lây truyền hiệu quả từ người sang người, nhưng sự hiện diện của nó trong động vật vẫn là một vấn đề cần chú ý.

Tiếp cận “Một sức khỏe” trong phòng chống đại dịch

Ngày nay, nhiều mầm bệnh mà WHO quan tâm có mối liên hệ với động vật. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp sức khỏe con người, động vật và môi trường.

Cách tiếp cận “Một sức khỏe” khuyến khích sự phối hợp giữa các lĩnh vực y tế nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến động vật và môi trường, từ đó giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sang người.

Với tình hình hiện tại về biến đổi khí hậu và gia tăng đô thị hóa, việc chuẩn bị cho khả năng xuất hiện của những bệnh truyền nhiễm mới là một thách thức không nhỏ. WHO khuyến nghị việc đầu tư cho giám sát dịch bệnh, phát triển nghiên cứu và vaccine là cực kỳ cần thiết để tăng cường khả năng phản ứng trước đại dịch.

Để tìm hiểu thêm về các dấu hiệu cảnh báo dịch bệnh truyền nhiễm mới, mời bạn xem bài viết Những Dấu Hiệu Cảnh Báo Dịch Bệnh Truyền Nhiễm Mới Có Thể Bùng Nổ và cách bảo vệ sức khỏe bạn có thể thực hiện.

Các nghiên cứu sâu hơn như Khám Phá Nguyên Nhân Gây Mệt Mỏi Ở Người Đái Tháo Đường Khi Dùng Thuốc hoặc Cách Giúp Bảo Vệ Collagen và Duy Trì Làn Da Trẻ Trung cũng có thể mang lại nhiều thông tin hữu ích về sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật.