Nghiên cứu ứng dụng y học: động lực đưa tiến bộ vào chăm sóc người bệnh

Việc biến kết quả nghiên cứu thành giải pháp điều trị thực tế đang là thách thức lớn của ngành y tế. Hội nghị Khoa học Toàn quốc do Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp cùng Bộ Y tế tổ chức ngày 28/8 đã đặt trọng tâm vào mối liên hệ giữa nghiên cứu và ứng dụng lâm sàng, với mong muốn thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến giường bệnh.

Hội nghị: quy mô, cấu trúc và mục tiêu

Ban tổ chức thông báo hội nghị diễn ra theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, với khoảng 350 đại biểu tham gia. Chương trình được bố trí thành năm phiên: một phiên tổng quan, ba phiên chuyên đề chuyên sâu và một phiên hội thảo vệ tinh. Nội dung hội thảo tập trung vào những vấn đề mà nhà quản lý và nhân viên y tế đang quan tâm, đặc biệt là nghiên cứu chính sách, tiến bộ trong y tế dự phòng, xử lý bệnh không lây và mô hình chăm sóc cộng đồng.

Sự kiện cũng nhằm hỗ trợ việc thực thi hai nghị quyết lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu đóng góp thiết thực cho hệ thống y tế.

Nghiên cứu phải trả lời nhu cầu người bệnh

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế nêu rõ nghiên cứu không nên chỉ dừng lại ở xuất bản khoa học; mục tiêu cuối cùng là cải thiện kết quả điều trị và chất lượng sống của người bệnh. Khi đánh giá giá trị của một công trình, cần cân nhắc xem kết quả đó có được ứng dụng trong thực tế, có lợi cho bao nhiêu bệnh nhân và tạo ra thay đổi gì cho hệ thống y tế.

Trong bối cảnh dịch tễ, cơ cấu bệnh tật thay đổi và công nghệ y sinh phát triển nhanh, việc xác định hướng nghiên cứu phù hợp với nhu cầu dân số và năng lực quốc gia là rất cần thiết. Hội nghị khuyến khích các đề tài kết nối chặt chẽ giữa đặt vấn đề từ thực tế lâm sàng, nghiên cứu, đánh giá bằng chứng và chuyển giao công nghệ để ứng dụng tại cơ sở.

Chu trình khép kín: từ nghiên cứu tới sản phẩm và chính sách

Bộ Y tế nhấn mạnh quy trình cần hướng tới chu trình khép kín: phát hiện vấn đề lâm sàng, nghiên cứu, đánh giá bằng chứng, hoàn thiện công nghệ và áp dụng tại cơ sở rồi đánh giá hiệu quả để tiếp tục hoàn thiện. Những kết quả xuất sắc nên được phát triển thành hướng dẫn chuyên môn, quy trình kỹ thuật, giải pháp quản lý, sản phẩm công nghệ, thuốc hoặc thiết bị y tế và, khi phù hợp, thành chính sách nhằm tạo giá trị thực sự cho hệ thống.

Để thực hiện điều này, Thứ trưởng kêu gọi tăng cường liên kết giữa nhà quản lý, nhà khoa học, bệnh viện, trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời thành lập các mạng lưới nghiên cứu liên ngành và các trung tâm kết nối trong nước và quốc tế.

Chi phí điều trị và bài toán tiếp cận công nghệ mới

Tại hội nghị, TS.BS Đào Văn Tú trình bày bức tranh bệnh ung thư tại Việt Nam, với khoảng 180.000 ca mới và 120.000 ca tử vong mỗi năm. Các loại ung thư hay gặp gồm phổi, gan, đại trực tràng, vú và dạ dày. Sự xuất hiện của các thuốc sinh học mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra gánh nặng tài chính.

Diễn biến trên thị trường thuốc toàn cầu, theo báo cáo được nêu tại hội nghị, cho thấy quy mô lớn của ngành dược ung thư; thị trường thuốc ung thư toàn cầu đạt xấp xỉ 223 tỷ USD năm 2023. Trong điều kiện đó, chuyên gia đề xuất nhiều hướng để cân bằng giữa hiệu quả điều trị và chi phí, như thúc đẩy cạnh tranh, minh bạch chi phí nghiên cứu-sản xuất, tăng cường đàm phán giá và khuyến khích sử dụng thuốc generic cùng thuốc sinh học tương tự (biosimilar) khi phù hợp.

Vai trò của y tế dự phòng và chuyển đổi số

Diễn đàn cũng nhắc tới trách nhiệm của các viện y tế dự phòng trong việc cụ thể hóa lộ trình thực thi các nghị quyết quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực giám sát và chuẩn hóa dữ liệu. Các đề xuất bao gồm xây dựng kế hoạch triển khai có mục tiêu, sản phẩm đầu ra và lộ trình cụ thể, cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số để tăng tính chủ động khi ứng phó dịch bệnh.

Ngoài ra, để giảm rủi ro lây lan dịch trong môi trường giáo dục và chăm sóc trẻ nhỏ, độc giả có thể tham khảo hướng dẫn thực tế dành cho nhà trường và phụ huynh bằng tài liệu Phòng chống tay chân miệng trong nhà trẻ và trường mẫu giáo, nhất là khi các biện pháp phòng bệnh cộng đồng là một phần quan trọng của y tế dự phòng.

Liên kết chính sách và quản lý nguồn lực

Hội nghị nêu yêu cầu đổi mới chính sách tài chính y tế để tạo điều kiện cho việc áp dụng các tiến bộ khoa học vào thực tế một cách bền vững. Việc quản lý nguồn lực, minh bạch chi phí và đàm phán giá thuốc được xem là những công cụ then chốt để nâng cao khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.

Với góc nhìn liên ngành, những đề xuất quản lý chuyên sâu, bao gồm cả quản lý an toàn thực phẩm trên nền tảng số, được coi là phần mở rộng của hệ thống giám sát sức khỏe cộng đồng; độc giả quan tâm có thể tìm hiểu chi tiết các điểm nhấn về quản lý kỹ thuật số trong tài liệu Siết quản lý thực phẩm trên nền tảng số.

Thực hành: những bước cần ưu tiên

• Tập trung đề tài vào gánh nặng bệnh tật có tính ưu tiên và nhu cầu thực tế của cộng đồng.
• Xây dựng cơ chế chuyển giao công nghệ, hỗ trợ thử nghiệm lâm sàng và đánh giá hiệu quả tại cơ sở chăm sóc sức khỏe.
• Kết nối các mạng lưới nghiên cứu liên ngành và đối tác công – tư để tối đa hóa nguồn lực và đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các giải pháp hiệu quả.
• Đề cao tiêu chí người bệnh làm trung tâm khi thiết kế dự án, từ đó đảm bảo ứng dụng mang lại lợi ích thực tế.

Đồng thời, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân lực y tế để họ có thể tiếp nhận và vận hành công nghệ mới ngay tại cơ sở.

Tham khảo thêm các ví dụ lâm sàng

Những can thiệp phẫu thuật và kỹ thuật cứu chi, phục hồi chức năng sau chấn thương là minh chứng cho việc ứng dụng kỹ thuật cao vào thực tiễn. Độc giả muốn xem một trường hợp điển hình về kỹ thuật phục hồi chi sau chấn thương có thể đọc bài viết ca nối chân vi phẫu tại Khánh Hòa, trong đó phân tích quy trình và chăm sóc sau mổ.

Kết luận: điều gì cần lưu ý để nghiên cứu thực sự có ý nghĩa?

Hội nghị khẳng định: nghiên cứu chỉ có giá trị khi nó cải thiện được chăm sóc người bệnh và tăng hiệu quả hệ thống y tế. Muốn vậy, cần đổi mới phương thức đặt vấn đề, nâng cao năng lực liên kết liên ngành, chuyển giao công nghệ thực chất và xây dựng chính sách hỗ trợ thương mại hóa kết quả. Chỉ khi cả chuỗi từ ý tưởng đến ứng dụng được thiết kế chặt chẽ, tiến bộ khoa học mới trở thành lợi ích công cộng.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương: Các Viện y tế dự phòng phải cụ thể hóa Nghị quyết 72, Nghị quyết 57 bằng sản phẩm và lộ trình thực hiện

SKĐS – Các Viện y tế dự phòng khu vực miền Trung, Tây Nguyên và miền Nam cần khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai Nghị quyết 72-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW với mục tiêu, sản phẩm và lộ trình cụ thể; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực giám sát, chủ động ứng phó với dịch bệnh…

Câu hỏi thường gặp

Hội nghị có bao nhiêu phiên và quy mô tham dự như thế nào?

Chương trình gồm năm phiên: một phiên tổng quan, ba phiên chuyên đề và một phiên vệ tinh, với khoảng 350 đại biểu tham gia.

Những ưu tiên nghiên cứu được nêu tại sự kiện là gì?

Ưu tiên tập trung vào y tế dự phòng, bệnh không lây nhiễm, mô hình chăm sóc cộng đồng và các nghiên cứu có khả năng chuyển giao thành sản phẩm, kỹ thuật hoặc chính sách phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Thách thức lớn khi đưa tiến bộ sang ứng dụng lâm sàng là gì?

Khoảng cách giữa công bố khoa học và ứng dụng tại cơ sở, chi phí cao của nhiều công nghệ mới, cũng như thiếu cơ chế chuyển giao và tài trợ bền vững là những rào cản chính.