Những Nguy Cơ Của Glaucoma: Dấu Hiệu, Điều Trị và Biện Pháp Phòng Ngừa

Glaucoma, hay còn gọi là “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng”, là một trong những nguyên nhân chính gây ra mù lòa. Trong một cuộc trao đổi với Phó Giáo sư Shamira Perera, Trưởng khoa Khoa Glaucoma tại Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore (SNEC), chúng tôi đã tìm hiểu về những dấu hiệu sớm, cách điều trị hiện đại và các biện pháp giúp bảo vệ thị lực.

Phó Giáo sư Shamira Perera, Trưởng khoa và Chuyên gia tư vấn cấp cao Khoa Glaucoma, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore. Khám Phá Những Nguồn Đạm Vàng Tăng Cường Sức Khỏe Tim Mạc… Venezuela Hứng Chịu Thiệt Hại Nặng Nề Sau Hai Trận Động Đ… Sự Thay Đổi Của Nghiên Cứu Toán Học Trong Thời Đại Trí Tu…

PV: Theo Phó Giáo sư, ai là những người có nguy cơ cao mắc bệnh glaucoma?

– Phó Giáo sư Shamira Perera: Trên thực tế, bất kỳ ai cũng có thể mắc glaucoma, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn. Đặc biệt là những người từ 40 tuổi trở lên, đặc biệt là những người trên 60 tuổi. Nếu có người thân trong gia đình bị mắc bệnh này, nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng gấp bốn lần.

Người có cận thị nặng (trên 6 đi-ốp) cũng nằm trong nhóm có nguy cơ cao, vì tình trạng này làm cho nhãn cầu dài ra, khiến các mô quanh dây thần kinh thị giác dễ bị tổn thương. Ngược lại, người bị viễn thị nặng có thể gặp phải tình trạng hẹp góc tiền phòng, làm tăng nguy cơ mắc glaucoma góc đóng cấp.

Điều cần lưu ý là glaucoma phổ biến nhất, được gọi là Glaucoma góc mở nguyên phát, thường tiến triển âm thầm, không gây ra đau đớn và không có dấu hiệu cảnh báo ở giai đoạn đầu.

PV: Việc chậm trễ trong điều trị sẽ ảnh hưởng như thế nào đến thị lực và cuộc sống của bệnh nhân?

– Phó Giáo sư Shamira Perera: Glaucoma thường được phát hiện muộn, do tác động ban đầu chủ yếu trên thị trường ngoại vi, trong khi thị lực trung tâm vẫn còn được bảo toàn cho đến giai đoạn phát triển muộn hơn. Hệ thống thị giác của con người hoạt động trên cơ sở phối hợp giữa hai mắt, do đó, nếu một bên mắt bị tổn thương, mắt còn lại có thể bù đắp.

Nếu không đi kiểm tra thị lực cho từng mắt, bệnh nhân có thể không nhận thức rằng họ đã mất đến 50% các sợi thần kinh thị giác. Khi tình trạng bị phát hiện muộn, những tổn thương đó không thể phục hồi, dẫn đến ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Những bệnh nhân đang ở giai đoạn phát triển của glaucoma thường gặp khó khăn trong việc định hướng không gian, làm cho việc đi lại trở nên phức tạp, gia tăng nguy cơ té ngã và có thể không đủ điều kiện để lái xe. Hơn nữa, tác động tâm lý do sự suy giảm thị lực cũng rất lớn, nhiều người mắc phải tình trạng trầm cảm.

PV: Hiện tại, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore đang áp dụng những công nghệ và phương pháp điều trị gì để quản lý bệnh glaucoma?

– Phó Giáo sư Shamira Perera: Tại SNEC, chúng tôi đang sử dụng những hệ thống chẩn đoán và điều trị tiên tiến để thiết lập phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Quá trình điều trị được thực hiện dựa trên đánh giá nhiều yếu tố như tuổi tác của bệnh nhân, nhãn áp, tốc độ tiến triển của bệnh, mức độ tổn thương dây thần kinh thị giác và được điều chỉnh định kỳ trong suốt quá trình theo dõi.

Chiến lược điều trị sẽ được xác định theo từng giai đoạn của bệnh:

– Giai đoạn đầu: Bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc nhỏ mắt hoặc thực hiện laser tạo hình vùng bè chọn lọc (SLT).

– Giai đoạn trung bình: Nếu có dấu hiệu tiến triển hoặc không thể dung nạp thuốc, phẫu thuật Glaucoma xâm lấn tối thiểu (MIGS) có thể được chỉ định.

– Giai đoạn nặng: Đối với những trường hợp tổn thương nghiêm trọng, nhãn áp cao hoặc phản ứng kém với điều trị trước đó, sẽ cần các phương pháp phẫu thuật truyền thống như cắt bè củng giác mạc hoặc đặt thiết bị dẫn lưu.

Đối với những bệnh nhân mắc glaucoma kháng trị, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp nhằm giảm chức năng thể mi, như laser quang đông thể mi qua củng mạc.

PV: SNEC hỗ trợ bệnh nhân quản lý bệnh glaucoma lâu dài như thế nào?

– Phó Giáo sư Shamira Perera: Glaucoma là một bệnh lý cần được theo dõi liên tục. Sau khi bệnh ổn định, SNEC sẽ áp dụng mô hình theo dõi định kỳ kết hợp giữa khám trực tiếp và từ xa nhằm giảm thiểu thời gian cho bệnh nhân và tối ưu hóa nguồn lực y tế.

Bệnh nhân có thể thực hiện các xét nghiệm tại địa phương thông qua các phòng khám cộng đồng, và kết quả sẽ được tải lên hệ thống dữ liệu để bác sĩ đánh giá từ xa. Mô hình này đã được chứng minh là hiệu quả và tiết kiệm chi phí, thời gian cho bệnh nhân.

Đối với những bệnh nhân quốc tế, SNEC thường xuyên tiếp nhận các ca glaucoma phức tạp và áp dụng mô hình khám kết hợp giữa trực tiếp và từ xa, giúp bệnh nhân giảm bớt chi phí đi lại và thời gian.

Sau khi phẫu thuật tại SNEC, bệnh nhân có thể tiếp tục được theo dõi bởi bác sĩ nhãn khoa tại quê nhà thông qua mạng lưới đối tác mà chúng tôi đã xây dựng.

PV: Phó Giáo sư có lời khuyên nào dành cho người dân Việt Nam trong việc phát hiện sớm và bảo vệ thị lực?

– Phó Giáo sư Shamira Perera: Trước tiên, đừng chờ đến khi thấy triệu chứng mới đi khám mắt. Nếu bạn trên 40 tuổi, có tiền sử cận thị hoặc có người trong gia đình mắc bệnh, hãy đi khám định kỳ mỗi năm. Việc chỉ đo thị lực không đủ, bạn nên yêu cầu kiểm tra glaucoma.

Thứ hai, thị lực 10/10 không đồng nghĩa với việc mắt hoàn toàn khỏe mạnh. Bạn có thể nhìn rõ nhưng vẫn đang âm thầm mất dần thị trường ngoại vi. Cuối cùng, hãy tuân thủ nghiêm ngặt việc điều trị, vì việc bỏ thuốc có thể dẫn đến sự gia tăng nhãn áp và tổn thương dây thần kinh thị giác. Hãy bảo vệ phần thị lực bạn đang có, vì hiện tại chưa có phương pháp nào có thể phục hồi thị lực đã mất do glaucoma.

PV: Cảm ơn Phó Giáo sư Shamira Perera!

Thái Bình (thực hiện)