Phẫu thuật khớp háng trẻ em: ca 9 giờ xử lý trật hai bên do bệnh lý chất trắng

Một trường hợp nặng liên quan đến bệnh lý chất trắng ở não vừa được các bác sĩ tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TPHCM can thiệp để phục hồi khả năng đi lại cho bệnh nhi. Ca mổ tập trung giải quyết tình trạng trật khớp háng hai bên kèm theo co rút nhiều khớp, giúp giảm gánh nặng điều trị nhiều lần trong tương lai và hướng tới bảo tồn khớp cho bệnh nhân ở tuổi vị thành niên.

Diễn tiến lâm sàng: từ đau háng đến mất khả năng đi lại

Bệnh nhi là em Giang Mạnh C., 14 tuổi, cư trú tại phường Thủ Đức, TPHCM. Gia đình cho biết khoảng một năm trước em bắt đầu than đau háng phải. Cơn đau tăng lên về đêm, dần khiến em gần như không thể đi lại, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Trước đó, bệnh nhi được chẩn đoán bệnh lý chất trắng ở não khi mới lên 6 tuổi.

Khám thực thể tại viện phát hiện sức cơ hai chân giảm (đánh giá 4/5), đồng thời xuất hiện tình trạng co rút ở các khớp háng, gối và cổ chân làm hạn chế vận động. X-quang cho thấy trật khớp háng hai bên, đường Shenton mất liên tục và biến dạng cổ xương đùi — những dấu hiệu tương ứng với tình trạng mất ổn định khớp háng.

Chẩn đoán và nguyên nhân liên quan

Các bác sĩ nhận định bệnh nhi bị trật khớp háng hai bên trên nền co rút nhiều khớp do bệnh lý chất trắng. Theo trao đổi của BS.CK2 Võ Hòa Khánh, Phó giám đốc bệnh viện, đây là một biểu hiện nặng của bệnh lý não nói trên và thuộc loại ít gặp. Tiến triển của tổn thương thần kinh trung ương đã dẫn tới thay đổi cơ lực và trương lực, từ đó gây biến dạng ở hệ gân cơ và khớp.

Chiến lược điều trị: vì sao chọn can thiệp một lần

Với những trường hợp chỉ trật khớp bẩm sinh đơn thuần, bệnh viện thường có kinh nghiệm phẫu thuật từng khớp. Tuy nhiên ở bệnh nhi này, tổn thương không chỉ là trật khớp mà còn kèm co rút lan tỏa nhiều khớp. Các bác sĩ cân nhắc rằng một ca mổ tổng hợp, xử lý đồng thời nhiều vấn đề, có thể mang lại lợi ích lớn hơn so với nhiều lần phẫu thuật liên tiếp.

BS.CK2 Lê Viết Cẩn — phẫu thuật viên chính — cho biết ê-kíp quyết định tiến hành can thiệp trong một thì mổ duy nhất để vừa kéo giãn, vừa cân bằng các khớp, đồng thời chỉnh nắn trật khớp háng bằng phương pháp Colonna cải biên. Lựa chọn này nhằm giảm áp lực phải nhập viện nhiều lần trong những năm tiếp theo và tối ưu hóa kết quả chức năng sau mổ.

Diễn biến phẫu thuật và các con số quan trọng

Ca mổ kéo dài liên tục gần 9 giờ. Trong thời gian này, ê-kíp đã truyền máu cho bệnh nhi với tổng thể tích được ghi nhận là 1.000 ml. Những con số này phản ánh mức can thiệp tiến bộ và phức tạp của ca phẫu thuật khi phải xử lý nhiều cấu trúc cùng lúc.

Kỹ thuật áp dụng: Colonna cải biên và mục tiêu bảo tồn khớp

Phương pháp Colonna cải biên được lựa chọn để nắn trật khớp háng trong bối cảnh co rút phối hợp. Một trong những mục tiêu rõ ràng của ê-kíp là bảo tồn khớp háng, nhằm tránh phải thay khớp sớm khi bệnh nhi còn ở tuổi thanh thiếu niên. Việc giữ lại cấu trúc tự nhiên của khớp có ý nghĩa lâu dài đối với chất lượng cuộc sống và khả năng vận động.

Kết quả ban đầu sau mổ

Sau một tháng điều trị, hình ảnh X-quang kiểm tra cho thấy khớp háng phải đã được đưa về vị trí bình thường và xương đang trong quá trình liền. Đồng thời, chức năng vận động của bệnh nhi diễn tiến theo hướng cải thiện rõ rệt so với trước mổ, cho thấy can thiệp một thì đã đem lại lợi ích thiết thực trong ngắn hạn.

Ưu điểm và giới hạn của phương án một lần mổ

Thực hiện phẫu thuật tổng hợp trong một lần có những lợi thế đáng kể khi phải xử lý nhiều tổn thương phối hợp: giảm số lần gây mê, rút ngắn thời gian nhập viện tổng thể, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho bác sĩ cân chỉnh tương quan giữa các khớp khi phẫu thuật cùng lúc. Tuy nhiên, phương án này cũng đòi hỏi đội ngũ chuyên môn và trang thiết bị đầy đủ để quản lý thời gian mổ kéo dài, tình trạng mất máu và chăm sóc hậu phẫu.

Ý nghĩa lâm sàng và thông điệp với gia đình bệnh nhi

Ca mổ minh họa cách tiếp cận cá thể hóa trong điều trị các bệnh lý xương khớp phức tạp ở trẻ em có bệnh lý nền thần kinh. Việc cân nhắc giữa lợi ích lâu dài (bảo tồn khớp) và rủi ro ngắn hạn (mổ kéo dài, truyền máu) cần thông tin rõ ràng để cùng gia đình quyết định phương án tối ưu. Trong trường hợp này, ê-kíp đã lựa chọn hướng can thiệp chủ động nhằm cải thiện chất lượng vận động cho bệnh nhi sớm nhất có thể.

Các khuyến nghị theo dõi và phục hồi chức năng

Một phần quan trọng sau phẫu thuật là chương trình phục hồi chức năng thích hợp để duy trì lợi ích đạt được và ngăn ngừa tái co rút. Dù báo cáo ban đầu ghi nhận tiến triển tốt sau một tháng, bệnh nhân cần tiếp tục đánh giá định kỳ về chức năng khớp, sự liền xương và tình trạng thần kinh cơ để lên kế hoạch điều trị sau đó.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bệnh lý chất trắng có thể dẫn đến biến dạng khớp như thế nào?

Trong trường hợp của bệnh nhi này, tổn thương thần kinh đã làm thay đổi trương lực và sức cơ, dẫn đến co rút nhiều khớp. Những co rút kéo dài có thể gây biến dạng xương và mất ổn định khớp, tạo điều kiện xảy ra trật khớp.

Tại sao phải cân nhắc không thay khớp ở tuổi thiếu niên?

Thay khớp ở lứa tuổi trẻ thường dẫn đến nguy cơ phải thay lại nhiều lần trong đời do độ bền của vật liệu, do đó nếu có phương án bảo tồn khớp khả thi, nhiều chuyên gia sẽ ưu tiên can thiệp bảo tồn để kéo dài thời gian sử dụng khớp thật.

Can thiệp đồng thời nhiều khớp có rủi ro gì?

Phẫu thuật kéo dài và xử lý nhiều cấu trúc cùng lúc làm tăng nhu cầu theo dõi tình trạng mất máu, hồi sức và biến chứng hậu phẫu. Do đó, chỉ thực hiện khi đội ngũ phẫu thuật, gây mê và chăm sóc hậu phẫu có đủ năng lực và nguồn lực phù hợp.

Kết luận

Ca phẫu thuật tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TPHCM cho thấy một hướng tiếp cận hiệu quả đối với bệnh nhi có trật khớp háng hai bên và co rút nhiều do bệnh lý chất trắng: can thiệp một lần, ưu tiên bảo tồn khớp và kết hợp phục hồi chức năng. Kết quả trung hạn sau một tháng là khớp háng được nắn đúng vị trí và chức năng vận động cải thiện, mở ra hy vọng cho sự hồi phục tiếp theo của bệnh nhi.

Bé trai dân tộc H’Mông 3 tuổi bị bỏng nặng cần sự giúp đỡ

SKĐS – Nghe tiếng con khóc thét, anh Sùng A Vừ chạy vội vào nhà. Trước mắt người bố là cậu con trai 3 tuổi vừa ngã vào nồi nước sôi.

Những trường hợp tương tự thường cần đánh giá toàn diện: mức độ tổn thương thần kinh, tình trạng cơ xương khớp hiện tại, khả năng phục hồi và nguồn lực chăm sóc sau mổ. Quyết định điều trị nên dựa trên lợi ích dài hạn cho bệnh nhân, cân bằng với nguy cơ trong ngắn hạn.

Để tham khảo kinh nghiệm xây dựng chương trình bồi dưỡng năng lực cho nhân viên y tế cơ sở và phương pháp đào tạo thực hành, bạn có thể xem thêm bài viết thiết kế đào tạo trạm y tế xã hiệu quả mang lại góc nhìn về cách thiết kế nội dung đào tạo theo vị trí việc làm và tăng phần thực hành.

Nếu quan tâm đến các giải pháp khẩn trương để nâng cao tỷ lệ tiêm chủng tại những địa phương đang tụt tiến độ và các bước tiêm vét, bài viết kế hoạch tăng tốc tiêm chủng 2026 phân tích thực trạng và đề xuất can thiệp thực tiễn hữu ích.

Với những tình huống cấp cứu trên đường, việc biết cách hỗ trợ nạn nhân, bảo toàn hiện trường và sơ cứu cơ bản là rất quan trọng; bạn có thể đọc thêm hướng dẫn chi tiết trong bài hướng dẫn xử lý tai nạn và sơ cứu tại hiện trường để chuẩn bị phản ứng đúng khi gặp vụ việc tương tự.