Nguy cơ suy gan nặng sau dùng thuốc nam mua qua mạng: bài học từ một ca lâm sàng

Một trường hợp trẻ khỏe bỗng rơi vào suy gan cấp kèm phù não đã khiến đội ngũ y tế phải vào cuộc khẩn cấp. Sự kiện này nhắc nhở về rủi ro khi sử dụng các sản phẩm dân gian mua trên mạng mà không rõ thành phần, liều lượng và nguồn gốc.

Diễn tiến ban đầu: triệu chứng hô hấp nhưng gia đình từ chối nhập viện

Bệnh nhân L.V.G., nam, 28 tuổi, quê Sơn La, trước đó không phát hiện bệnh mạn tính đáng kể. Khoảng một tháng trước khi vào viện, người bệnh khởi phát ho nhiều, sốt cao và cảm giác tức ngực. Tại cơ sở y tế địa phương, người bệnh được đánh giá có tình trạng giống viêm phổi và có khả năng cần đánh giá thêm (không loại trừ u phổi); các bác sĩ khuyến cáo nhập viện để tiếp tục chẩn đoán và điều trị.

Tuy nhiên, gia đình không đồng ý cho người bệnh nằm viện và quyết định cho dùng thuốc tại nhà. Theo hồ sơ, họ tự mua một hoặc nhiều chế phẩm được gọi là “thuốc nam” qua mạng internet. Thành phần, nguồn gốc và liều dùng của những sản phẩm này không được xác định rõ trong hồ sơ điều trị.

Biến chứng gan xuất hiện sau dùng thuốc

Sau khoảng hai tuần sử dụng các sản phẩm kể trên, bệnh nhân bắt đầu có biểu hiện mệt mỏi và vàng da. Dấu hiệu vàng da là một cảnh báo tổn thương gan nhưng lúc này người bệnh vẫn tiếp tục dùng thuốc trong nhiều ngày tiếp theo thay vì tới cơ sở y tế để kiểm tra chức năng gan.

Tình trạng xấu đi nhanh khi người bệnh xuất hiện rối loạn ý thức, sau đó hôn mê. Khi gia đình đưa bệnh nhân vào bệnh viện, tình trạng đã ở giai đoạn nặng, buộc phải chuyển lên tuyến chuyên sâu để xử trí tích cực.

Tình trạng lúc nhập viện và kết quả xét nghiệm

Khi tiếp nhận tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân ở trạng thái hôn mê sâu, có vàng da rõ rệt. Thăm khám ghi nhận đồng tử giãn và mất phản xạ ánh sáng. Các xét nghiệm cho thấy chức năng gan bị suy giảm nặng: bilirubin huyết thanh gần 300 µmol/L. Nồng độ amoniac (NH3) trong máu lên tới khoảng 350 µmol/L, cao vượt trội so với ngưỡng bình thường.

Hình ảnh chụp CT sọ não thể hiện phù não lan tỏa, các rãnh cuộn não hầu như bị xóa, phù hợp với phù não nặng. Những tổn thương thần kinh này dẫn tới tăng áp lực nội sọ và góp phần làm giảm mức độ tỉnh táo của bệnh nhân.

Nguyên lý sinh lý bệnh: tại sao suy gan dẫn đến phù não?

Khi gan mất khả năng chuyển hóa và thải trừ các sản phẩm độc hại, một số chất như amoniac có thể tích tụ trong tuần hoàn. Amoniac là một trong những nhân tố chính gây bệnh não gan; khi nồng độ tăng cao, nó tác động lên hệ thần kinh trung ương và làm rối loạn chức năng tế bào thần kinh.

Sự kết hợp giữa rối loạn chuyển hóa và thay đổi áp lực xuyên mạch máu não có thể thúc đẩy hiện tượng phù não. Phù não làm tăng áp lực nội sọ, đẩy rãnh não bị xóa và có thể gây tổn thương não không hồi phục nếu không kiểm soát kịp thời.

Can thiệp y tế đã thực hiện và kết quả

Đối với bệnh nhân, các biện pháp hồi sức tích cực được triển khai, trong đó có lọc máu và thay huyết tương nhằm loại bỏ một phần các chất độc tích tụ trong máu, hỗ trợ chức năng gan tạm thời và xử lý rối loạn chuyển hóa.

Dù thực hiện những can thiệp này, do bệnh nhân đến viện ở giai đoạn suy gan và tổn thương thần kinh đã tiến triển quá nghiêm trọng, tiên lượng xấu. Sau ba ngày điều trị tích cực nhưng không cải thiện, gia đình xin đưa bệnh nhân về chăm sóc tại nhà.

Những khó khăn khi xử trí liên quan đến sản phẩm không rõ nguồn gốc

ThS.BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nêu rõ rằng các sản phẩm gọi chung là “thuốc nam” hay “thuốc gia truyền” mua qua mạng có thể chứa nhiều thành phần khác nhau và không có kiểm định. Khi không xác định được thành phần và hàm lượng, việc nhận diện tác nhân gây tổn thương gan và lựa chọn phương án điều trị đặc hiệu gặp nhiều rào cản.

Việc thiếu thông tin về nguồn gốc, thành phần hóa học hoặc tạp chất trong sản phẩm làm cho bác sĩ khó xác định liệu tổn thương gan là do thành phần dược tính, tạp chất, thuốc kết hợp hay do liều dùng quá cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và an toàn của các can thiệp y tế.

Triệu chứng cần coi là cảnh báo và hành động cần làm

Theo khuyến cáo từ y tế, khi dùng bất kỳ thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ nào, nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường cần dừng sản phẩm nghi ngờ và tới cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời. Những dấu hiệu gợi ý tổn thương gan bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn;
• Vàng mắt, vàng da hoặc phân bạc màu;
• Nước tiểu sẫm màu;
• Thay đổi trạng thái tinh thần: lơ mơ, khó tập trung, rối loạn ý thức.

Phát hiện sớm và ngừng ngay sản phẩm nghi ngờ có thể giúp ngăn ngừa tổn thương tiến triển và gia tăng cơ hội hồi phục. Nếu có biểu hiện nặng như rối loạn ý thức, cần đưa người bệnh tới cơ sở chuyên khoa ngay để được xử trí điều trị tích cực.

Lời khuyên thực tế khi cân nhắc sử dụng thuốc nam hoặc sản phẩm gia truyền

Một số lưu ý nhằm giảm thiểu rủi ro khi người dân cân nhắc sử dụng các chế phẩm không kê đơn:

• Tránh mua thuốc hoặc “thực phẩm chức năng” từ các kênh không rõ nguồn gốc; ưu tiên sản phẩm có nhãn mác, nhà sản xuất và giấy phép công bố.
• Trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng, đặc biệt khi đang điều trị bệnh lý khác hoặc dùng thuốc kê đơn.
• Ghi nhận và theo dõi các dấu hiệu bất thường để phát hiện sớm tổn thương gan hoặc tương tác thuốc.
• Không tự ý kết hợp nhiều chế phẩm nếu không có chỉ dẫn chuyên môn.

Kết luận: cần thận trọng và ưu tiên y tế chuyên môn

Ca bệnh nêu trên là minh chứng rõ ràng rằng sản phẩm dân gian mua trôi nổi trên mạng không phải lúc nào cũng vô hại. Khi tổn thương gan đã tiến triển đến suy chức năng nặng và kèm theo phù não, tiên lượng xấu dù đã có những can thiệp y tế quyết liệt.

Hướng an toàn nhất là khi có triệu chứng bất thường liên quan gan hoặc thay đổi tinh thần, người bệnh nên ngưng sản phẩm nghi ngờ và đến khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa để được đánh giá và can thiệp kịp thời.

Nhầm hạ kali với hạ canxi, người đàn ông suýt liệt tay chân

SKĐS – Từ cảm giác đau mỏi nhẹ, bệnh nhân N.V.C (41 tuổi, Hà Nội) nhanh chóng yếu cả tứ chi, không thể tự đứng dậy.

ThS.BS Lê Sơn Việt và đội ngũ điều trị nhấn mạnh: việc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc có thể gây hậu quả nặng nề, và phát hiện sớm là chìa khóa để giảm thiểu tổn thương. Hãy ưu tiên tham vấn y tế chuyên môn khi bệnh khởi phát hoặc thay đổi diễn biến.

Nếu bạn quan tâm đến cách xử lý khi vô tình nuốt dị vật như vỉ thuốc và muốn hiểu rõ vai trò của nội soi trong gắp dị vật, bài viết Hướng dẫn xử lý nuốt vỉ thuốc và phòng ngừa biến chứng thực quản trình bày chi tiết dấu hiệu, kỹ thuật nội soi và biện pháp giảm rủi ro cho người lớn và trẻ em.

Để biết cách một chiến dịch khám sàng lọc sức khỏe học sinh được tổ chức và giá trị của việc cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử, bạn có thể tham khảo bài viết Chiến dịch khám sức khỏe cho học sinh Nghĩa Đô và lợi ích hồ sơ sức khỏe điện tử, nơi phân tích quy trình khám và ý nghĩa đối với quản lý sức khỏe trường học.

Nếu bạn quan tâm đến các ca phẫu thuật phức tạp điều trị trật khớp háng ở trẻ em và những thách thức khi xử lý bệnh nhân có bệnh lý chất trắng, bài mô tả ca mổ kéo dài gần 9 giờ tại chuyên khoa chỉnh hình Phẫu thuật khớp háng trẻ em: kinh nghiệm xử lý trật hai bên và co rút cung cấp góc nhìn lâm sàng chi tiết.