Khi đau hông lưng ở người cao tuổi: câu chuyện một ca cắt u thận bằng nội soi

Đau âm ỉ vùng hông lưng có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng với người cao tuổi mang bệnh nền, triệu chứng này cần được đánh giá kỹ lưỡng. Trường hợp người bệnh nam 71 tuổi tại Quảng Ninh được ghi nhận tại Bệnh viện Bãi Cháy cho thấy: từ một triệu chứng tưởng là không nghiêm trọng, các thăm khám hình ảnh đã phát hiện khối u thận nhỏ và kịp thời được xử trí bằng phẫu thuật nội soi bảo tồn thận.

Triệu chứng gợi ý và con đường dẫn đến chẩn đoán

Bệnh nhân xuất hiện đau vùng hông lưng bên trái, biểu hiện kéo dài với những đợt đau từng cơn, có lúc lan xuống hố chậu. Những triệu chứng trên không đặc hiệu: chúng có thể gặp trong rối loạn cơ, bệnh tiết niệu hoặc các vấn đề nội khoa. Ở trường hợp này, các bác sĩ đã tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp siêu âm và chụp CT scanner để làm rõ nguyên nhân.

Kết quả hình ảnh cho thấy một khối nằm ở nhu mô thận trái, ở vị trí 1/3 giữa, kích thước khoảng 25 x 22 mm. Với kích thước và vị trí như vậy, tổn thương có tính chất cục bộ và có thể xem xét phương án phẫu thuật bảo tồn nếu các điều kiện khác thuận lợi.

Quyết định điều trị: vì sao chọn cắt u, bảo tồn thận?

Ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền (trường hợp này có tiền sử phẫu thuật buồng trứng, tăng huyết áp và đái tháo đường), mục tiêu điều trị không chỉ là loại bỏ tổn thương mà còn phải giữ lại chức năng thận càng nhiều càng tốt. Cắt u thận, thay vì cắt toàn phần, là lựa chọn nhằm bảo tồn nhu mô lành và giảm nguy cơ suy giảm chức năng thận về lâu dài.

Quyết định này dựa trên nhiều yếu tố: kích thước khối u, vị trí (ví dụ lồi ra bề mặt hoặc nằm sâu trong nhu mô), tình trạng mạch máu tại vùng thận, và tình trạng toàn thân của bệnh nhân. Khi các điều kiện thuận lợi, phẫu thuật nội soi cắt u là kỹ thuật khả thi và đem lại lợi ích phục hồi nhanh hơn so với mổ mở truyền thống.

Diễn tiến phẫu thuật nội soi: tiếp cận, thao tác, bảo toàn

Ê-kíp phẫu thuật do BSCKII Dương Xuân Hiệp, Trưởng Khoa Ngoại tổng hợp tại Bệnh viện Bãi Cháy, tiến hành can thiệp bằng đường tiếp cận sau phúc mạc dưới sự hỗ trợ của hệ thống camera nội soi. Phương pháp này giúp tiếp cận trực tiếp khoang sau phúc mạc, giảm tác động lên thành bụng và mô xung quanh.

Trong quá trình mổ, ê-kíp đã phẫu tích để bộc lộ thận trái và phát hiện khối u lồi lên trên bề mặt ở nửa dưới thận, kích thước ghi nhận khoảng 2 x 3 cm. Các bước then chốt gồm kiểm soát động mạch thận trái, bóc tách lấy trọn khối u, xử lý diện cắt, khâu cầm máu và phục hồi bao thận. Cuối thủ thuật, bác sĩ đặt dẫn lưu cạnh thận để theo dõi và làm sạch vùng mổ.

Việc kiểm soát mạch máu trước khi bóc tách và khâu diện cắt chính xác là yếu tố quyết định giúp hạn chế chảy máu và bảo tồn nhu mô lành. Trường hợp này, thay vì cắt bỏ toàn bộ thận, bệnh nhân được bảo tồn phần lớn thận trái, phù hợp với mục tiêu giữ chức năng thận cho người cao tuổi có bệnh nền.

Ưu điểm của phẫu thuật nội soi cắt u thận so với mổ mở

Phẫu thuật nội soi ngày càng được lựa chọn nhờ những lợi thế rõ rệt trong quá trình phục hồi. So với phẫu thuật mở truyền thống, kỹ thuật nội soi có tính xâm lấn thấp hơn: đường rạch nhỏ (bài báo mô tả kích thước khoảng 1 cm–1,5 cm cho một số vị trí mở), tổn thương thành bụng hạn chế, và khả năng tiếp cận u với độ chính xác cao nhờ hình ảnh phóng đại từ camera.

Những lợi ích thường gặp sau mổ nội soi bao gồm: ít đau sau mổ hơn, thời gian nằm viện rút ngắn, bệnh nhân có thể vận động sớm và phục hồi nhanh hơn. Đặc biệt với người lớn tuổi hoặc có bệnh mạn tính kèm theo, giảm thiểu xâm lấn giúp giảm biến chứng hậu phẫu và duy trì chất lượng sống tốt hơn.

Những điều cần lưu ý khi cân nhắc cắt u, bảo tồn thận

Kỹ thuật cắt u và bảo tồn nhu mô thận đòi hỏi phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm, đặc biệt trong khâu kiểm soát mạch máu và cầm máu diện cắt. Các yếu tố quyết định khả năng thực hiện an toàn gồm vị trí khối u (lồi hay nằm sâu), kích thước, mối quan hệ với mạch thận và chức năng thận trước mổ.

Một số trường hợp u thận lớn, lan rộng hoặc có dấu hiệu xâm lấn mạch máu có thể không phù hợp với cắt u bảo tồn; khi đó cần xem xét cắt thận toàn phần. Tuy nhiên, khi u nhỏ, có đặc điểm cục bộ và bệnh nhân có nguy cơ suy thận nếu mất đi phần nhu mô, phẫu thuật cắt u là lựa chọn hợp lý.

Diễn biến sau mổ và theo dõi

Trong ví dụ của Bệnh viện Bãi Cháy, sau phẫu thuật bệnh nhân ổn định và dần hồi phục sức khỏe. Các bước chăm sóc hậu phẫu chủ yếu tập trung vào kiểm soát đau, theo dõi dẫn lưu, đánh giá chức năng thận và phòng ngừa nhiễm trùng. Việc theo dõi lâu dài thường bao gồm kiểm tra hình ảnh định kỳ và đánh giá chức năng thận để phát hiện sớm tái phát hoặc biến chứng muộn.

Người bệnh cần phối hợp bác sĩ quản lý các bệnh nền như tăng huyết áp và đái tháo đường để giảm nguy cơ tổn thương thận lâu dài. Việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính góp phần bảo tồn chức năng thận sau phẫu thuật.

Tưởng sỏi tiết niệu, bất ngờ phát hiện khối u thận

SKĐS – Đau bụng, tiểu buốt kéo dài, nam thanh niên 27 tuổi bất ngờ phát hiện khối u thận kích thước 7×8 cm.

Khi nào cần đi khám ngay và xét nghiệm nào hữu ích?

Một cơn đau hông lưng kéo dài, đi kèm với tiểu máu, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài là những dấu hiệu người bệnh nên tìm đến cơ sở y tế. Bắt đầu từ khám lâm sàng, các bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm thận như bước sàng lọc ban đầu; nếu phát hiện tổn thương, CT scanner cung cấp thông tin chi tiết về kích thước, vị trí và mối liên quan với cấu trúc xung quanh.

Quy trình chẩn đoán hình ảnh là nền tảng để lên kế hoạch điều trị, quyết định phương án can thiệp tối ưu giữa bảo tồn thận và cắt bỏ toàn phần.

Kết luận và lời khuyên dành cho người đọc

Trường hợp bệnh nhân 71 tuổi được xử trí bằng phẫu thuật nội soi cắt u thận nhấn mạnh hai điểm quan trọng: một là, triệu chứng hông lưng ở người lớn tuổi không nên chủ quan; hai là, khi khối u được phát hiện ở giai đoạn khu trú, phẫu thuật bảo tồn nhu mô thận là một lựa chọn khả thi và có lợi cho chức năng thận lâu dài. Những quyết định điều trị cần được cá thể hóa, dựa trên kích thước và vị trí khối u, tình trạng mạch máu tại vùng thận và bệnh lý kèm theo của người bệnh.

Nếu bạn hoặc người thân gặp các triệu chứng liên quan vùng hông lưng, hãy thảo luận với bác sĩ để được hướng dẫn chẩn đoán đúng mức và lựa chọn điều trị phù hợp.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khối u thận nhỏ có luôn phải phẫu thuật không?

Không phải lúc nào cũng cần mổ. Quyết định phụ thuộc vào kích thước, vị trí, đặc điểm của khối u và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Khi u nhỏ và nằm ở vị trí thuận lợi, cắt u bảo tồn có thể được đề xuất.

Phẫu thuật nội soi có an toàn cho người lớn tuổi?

Phẫu thuật nội soi giảm xâm lấn, thích hợp với nhiều bệnh nhân lớn tuổi vì hạn chế đau sau mổ và rút ngắn thời gian nằm viện. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ trước mổ về bệnh nền và tình trạng chức năng của người bệnh.

Việc bảo tồn nhu mô thận có quan trọng không?

Có. Việc giữ lại càng nhiều nhu mô thận lành càng tốt giúp giảm nguy cơ suy giảm chức năng thận mạn tính, đặc biệt quan trọng ở người có bệnh mạn tính kèm theo.

Nên theo dõi như thế nào sau phẫu thuật cắt u thận?

Theo dõi bao gồm kiểm tra lâm sàng, xét nghiệm chức năng thận và hình ảnh định kỳ để phát hiện tái phát hoặc biến chứng. Lịch theo dõi cụ thể do bác sĩ điều trị đề xuất dựa trên từng ca bệnh.

Để tìm hiểu thêm về chính sách bảo hiểm và đề xuất mở rộng chi trả liên quan sàng lọc ung thư, bạn có thể đọc bài viết đề xuất mở rộng chi trả BHYT cho sàng lọc ung thư và viêm gan để nắm rõ nội dung dự thảo và nhóm đối tượng được ưu tiên.

Nếu bạn quan tâm tới hành trình từ khám sàng lọc đến quản lý sức khỏe bền vững sau khám cộng đồng, bài viết giải pháp chuyển lượt khám thành quản lý sức khỏe liên tục ở TPHCM phân tích các bước then chốt và cách nâng cao hiệu quả chăm sóc.

Để hiểu rõ cơ chế huy động nguồn lực cho y tế dự phòng và cách một quỹ chuyên biệt có thể cải thiện kết quả sức khỏe, bạn nên tham khảo bài phân tích Quỹ Phòng bệnh và vai trò tài chính trong phòng bệnh, giúp hình dung con đường tài trợ cho các can thiệp phòng ngừa.