Đề xuất mở rộng chi trả BHYT: sàng lọc ung thư và tăng tỷ lệ hưởng theo lộ trình

Một dự thảo do Bộ Y tế đang lấy ý kiến đề xuất điều chỉnh phạm vi và tỷ lệ thanh toán của bảo hiểm y tế (BHYT). Điểm nổi bật là hai hướng: mở rộng quỹ BHYT để chi trả hoạt động sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh; và tăng mức hưởng cho các nhóm ưu tiên theo các mốc thời gian được nêu trong văn bản.

Những nhóm hưởng lợi và lộ trình tăng mức hưởng

Dự thảo phân chia đối tượng theo hai nhóm chính với các mốc tăng dần về tỷ lệ được quỹ BHYT chi trả. Một phần nội dung nêu rõ việc nâng mức hưởng từ mức 80% lên 85% cho một số đối tượng vào mốc 1/7/2027; sau đó tiếp tục tăng lên 90% vào 1/7/2029. Với một nhóm ưu tiên cụ thể, dự thảo đề xuất mức hưởng cao hơn: 95% tại cấp ban đầu và cấp cơ bản, có hiệu lực từ 1/7/2030.

Những đối tượng được đề xuất hưởng mức 95% gồm:

• Người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên;
• Người khuyết tật nhẹ có suy giảm khả năng lao động từ 35% đến 60%;
• Người dưới 18 tuổi;
• Người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình theo quy định của pháp luật.

Với các nhóm còn lại, dự thảo đưa ra lộ trình khác: tăng từ mức 80% lên 85% từ ngày 1/7/2028 và sau đó nâng lên 90% vào 1/7/2030. Như vậy, việc điều chỉnh tỷ lệ chi trả được phân kỳ theo nhóm đối tượng, nhằm dàn trải tác động lên quỹ BHYT và ưu tiên cho các nhóm dễ tổn thương.

Danh mục sàng lọc và chẩn đoán sớm được đề xuất nằm trong phạm vi chi trả

Bên cạnh điều chỉnh tỷ lệ hưởng, dự thảo kiến nghị mở rộng phạm vi chi trả của quỹ BHYT cho hoạt động khám sàng lọc và chẩn đoán sớm một số bệnh. Cụ thể, danh mục chi trả gồm tổng cộng tám bệnh: bảy bệnh ung thư và hai bệnh viêm gan B, C (lưu ý: viêm gan B, C được đề cập cùng danh mục này trong nội dung dự thảo).

• Ung thư cổ tử cung
• Ung thư vú
• Ung thư phổi
• Ung thư tiền liệt tuyến
• Ung thư đại trực tràng
• Ung thư dạ dày
• Ung thư gan
• Viêm gan B, C

Theo dự thảo, quỹ BHYT sẽ thanh toán các chi phí liên quan đến hoạt động sàng lọc, chẩn đoán sớm trong phạm vi quyền lợi của người tham gia. Các khoản có thể được chi trả bao gồm chi phí khám, xét nghiệm, dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, hóa chất và các chi phí liên quan khác.

Tuy nhiên, tài liệu cũng nhấn mạnh rằng không phải tất cả người tham gia BHYT sẽ được khám sàng lọc miễn phí với đầy đủ danh mục cho mọi bệnh; việc triển khai sẽ theo hướng dẫn của Bộ Y tế, bao gồm xác định đối tượng, điều kiện, danh mục dịch vụ và mức thanh toán cụ thể.

Lộ trình triển khai từng dịch vụ theo dự thảo

Dự thảo nêu rõ phương án triển khai theo các mốc thời gian khác nhau tùy loại dịch vụ. Trong đó, từ 1/7/2027, BHYT sẽ thanh toán chi phí liên quan tới viêm gan B và C khi được lồng ghép trong chương trình khám sức khỏe định kỳ. Tiếp theo, dự kiến có giai đoạn thí điểm cho chương trình khám sàng lọc và chẩn đoán sớm ung thư cổ tử cung bắt đầu từ 1/7/2028; đến năm 2030, việc thanh toán cho dịch vụ này sẽ được thực hiện rộng hơn.

Ngoài ra, dự thảo cho biết từ năm 2030, quỹ BHYT cũng sẽ tiến hành thanh toán cho các dịch vụ sàng lọc, chẩn đoán sớm với những bệnh như ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng, cùng một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp và đái tháo đường theo lộ trình do Bộ Y tế quy định.

Những khoản chi nào được đề xuất chi trả?

Nội dung dự thảo liệt kê các loại chi phí có thể được quỹ BHYT thanh toán cho hoạt động sàng lọc, gồm:

• Chi phí khám lâm sàng
• Xét nghiệm và dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng
• Thuốc và thiết bị y tế cần thiết cho chẩn đoán
• Máu và các vật tư, hóa chất liên quan
• Các chi phí khác phục vụ cho hoạt động sàng lọc, chẩn đoán sớm

Đồng thời, dự thảo nhắc lại rằng phạm vi và mức thanh toán sẽ được hướng dẫn cụ thể, nên cần chờ quy định chi tiết để biết chính xác quyền lợi với từng đối tượng người tham gia BHYT.

Ý nghĩa thực tiễn và những điểm cần quan tâm

Nếu được thực hiện, hai hướng điều chỉnh (mở rộng chi trả sàng lọc và nâng tỷ lệ hưởng cho nhóm ưu tiên) mang lại một số tác động dễ suy đoán dựa trên chính các nội dung dự thảo. Về phía người dân, mở rộng chi trả có thể giảm bớt gánh nặng chi phí khi đi khám sàng lọc, đặc biệt với các dịch vụ xét nghiệm và can thiệp chẩn đoán sớm. Đối với các nhóm ưu tiên như người cao tuổi, trẻ em và người khuyết tật, việc nâng mức hưởng trực tiếp làm giảm phần chi trả từ túi tiền của họ tại tuyến y tế cơ sở.

Với hệ thống y tế, mở rộng dịch vụ được quỹ chi trả đòi hỏi kế hoạch phân bổ nguồn lực, bảo đảm năng lực cung ứng xét nghiệm, chẩn đoán, và quản lý lộ trình triển khai thí điểm trước khi mở rộng trên diện rộng. Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu về hướng dẫn kỹ thuật, tiêu chí đối tượng và danh mục dịch vụ để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của chính sách.

Cần chờ gì từ cơ quan quản lý?

Dự thảo là bước sơ bộ để lấy ý kiến. Việc quyết định cuối cùng về danh mục, đối tượng được hưởng, mức thanh toán và lộ trình thực hiện phụ thuộc vào hướng dẫn tiếp theo của Bộ Y tế và thẩm định liên quan đến khả năng cân đối quỹ BHYT. Người tham gia BHYT và cơ sở cung cấp dịch vụ y tế cần theo dõi công bố chính thức để biết chi tiết quyền lợi và điều kiện áp dụng.

Cử tri kiến nghị được thanh toán mức hưởng BHYT 100%, Bộ Y tế nói gì?

SKĐS – Cử tri TP HCM kiến nghị Bộ Y tế được thanh toán BHYT 100%, hỗ trợ 50-70% chi phí thuốc đặc trị với người thu nhập thấp…

Hỏi đáp ngắn về những nội dung chính

1. Danh mục sàng lọc những bệnh nào?

Dự thảo liệt kê bảy loại ung thư (cổ tử cung, vú, phổi, tuyến tiền liệt, đại trực tràng, dạ dày, gan) và viêm gan B, C.

2. Ai được hưởng mức 95% phí khám, chữa bệnh?

Những người cao tuổi từ 75 tuổi, người khuyết tật nhẹ (suy giảm khả năng lao động 35–60%), người dưới 18 tuổi và người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình được đề xuất hưởng mức 95% tại cấp ban đầu, cấp cơ bản (trừ các nhóm đã có mức hưởng cao hơn).

3. Khi nào các dịch vụ sàng lọc sẽ được quỹ BHYT chi trả?

Dự thảo nêu các mốc triển khai: từ 1/7/2027 thanh toán cho viêm gan B, C trong khám sức khỏe định kỳ; thử nghiệm thanh toán sàng lọc ung thư cổ tử cung từ 1/7/2028; và thực hiện rộng hơn cho một số dịch vụ từ năm 2030 theo hướng dẫn Bộ Y tế.

Kết luận

Dự thảo của Bộ Y tế đặt ra hướng mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHYT, tập trung vào phòng bệnh—phát hiện sớm và giảm chi phí trực tiếp cho các nhóm dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, việc hiện thực hóa phụ thuộc vào hướng dẫn chi tiết, khả năng cân đối quỹ và lộ trình thi hành. Người dân, cơ sở y tế và các bên liên quan cần theo dõi tiếp các văn bản hướng dẫn để biết rõ phạm vi quyền lợi và thời điểm áp dụng.

Để nắm thông tin cụ thể về cách chuyển từ lượt khám ban đầu thành quản lý sức khỏe liên tục tại địa phương, bạn có thể đọc tiếp bài phân tích chuyên sâu dưới đây.

Để có góc nhìn về cách các lượt khám sàng lọc có thể được kết nối với quản lý sức khỏe cộng đồng và hồ sơ theo dõi lâu dài, tham khảo bài viết quản lý sức khỏe sau khám ở TPHCM: lộ trình chuyển đổi từ sàng lọc sang quản lý để hiểu rõ các bước cần thiết trong thực tiễn.

Nếu bạn quan tâm tới cơ chế tài chính mới nhằm đảm bảo nguồn lực cho hoạt động phòng bệnh lâu dài, bài phân tích về mô hình quỹ phòng bệnh sẽ cung cấp góc nhìn sâu: mô hình quỹ phòng bệnh tài chính và nguyên tắc phân bổ giải thích cơ chế vận hành và mục tiêu chuyển nguồn lực thành kết quả sức khỏe.

Và để hiểu rõ hơn về Quỹ Phòng bệnh do cơ quan quản lý đề xuất, cùng với nhiệm vụ ưu tiên và tiêu chí đánh giá hiệu quả, bạn có thể đọc thêm tại nguồn lực Quỹ Phòng bệnh Bộ Y tế và cơ chế hoạt động, bài viết này làm rõ vai trò chiến lược của quỹ trong hệ thống y tế dự phòng.